Νέα τετραετής έρευνα αποκαλύπτει την εντυπωσιακή ανθεκτικότητα του πληθυσμού: Παρά την αρχική έξαρση των συμπτωμάτων Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής (ΙΨΔ) κατά το lockdown, τα επίπεδα άγχους και καταναγκασμών επέστρεψαν σε πλήρη ομαλότητα.
Κατά την οξεία φάση της πανδημίας Covid-19, ο φόβος της μόλυνσης και η υπερ-εστίαση στην υγιεινή ήταν ευρέως διαδεδομένα. Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι τα αυξημένα μέτρα δημόσιας υγείας συνοδεύτηκαν από άνοδο των συμπτωμάτων της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (ΙΨΔ), η οποία χαρακτηρίζεται από την παρουσία παρεμβατικών σκέψεων και ιδεοληψιών, καθώς και καταναγκαστικών συμπεριφορών για τη μείωση της δυσφορίας. Τα συμπτώματα που σχετίζονταν με τη μόλυνση, όπως το καταναγκαστικό πλύσιμο των χεριών, παρουσίασαν ιδιαίτερη αύξηση.
Υπήρξε όμως και μακροπρόθεσμος αντίκτυπος στον γενικό πληθυσμό; Θα μπορούσε η πανδημία να ευθύνεται, για παράδειγμα, για τον τριπλασιασμό των αριθμών των Βρετανών ηλικίας 16-24 ετών που αναφέρουν ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα;
Οι περισσότερες έρευνες μέχρι στιγμής ήταν βραχυπρόθεσμες και τα ευρήματα ήταν μικτά, καθιστώντας δύσκολη την εξαγωγή συμπερασμάτων. Τώρα, σε μια δημοσίευση στο British Journal of Clinical Psychology, η Lea Schuurmans από το Πανεπιστήμιο Hamburg-Eppendorf της Γερμανίας, αναφέρει τα ευρήματα μιας μελέτης που χαρτογράφησε τα επίπεδα συμπτωμάτων ΙΨΔ των συμμετεχόντων σε μια άνευ προηγουμένου περίοδο τεσσάρων ετών.
Η ομάδα μελέτησε δεδομένα 1.214 Γερμανών ενηλίκων που συμμετείχαν σε μια ευρύτερη έρευνα του γενικού πληθυσμού. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν μια κλίμακα μέτρησης συμπτωμάτων ΙΨΔ (OCI-R) σε έξι διαφορετικά χρονικά σημεία: από το πρώτο lockdown τον Μάρτιο του 2020 έως τον Απρίλιο του 2024.
Η κλίμακα OCI-R διαθέτει έξι υποκλίμακες που σχετίζονται με το πλύσιμο, τις ιδεοληψίες, τον έλεγχο, τη συσσώρευση και την «εξουδετέρωση» — έναν καταναγκασμό σκέψης ή δράσης για την αναίρεση του άγχους που προκαλεί μια ιδεοληψία.
ACADEMY Σεμινάρια: -50% Έκπτωση για Θεραπευτές. Γίνε Καλύτερος Σήμερα!
Η Schuurmans και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν ότι τα συνολικά συμπτώματα παρουσίασαν αύξηση κατά τον πρώτο χρόνο. Στη συνέχεια, το επίπεδο των συμπτωμάτων σταθεροποιήθηκε πριν υποχωρήσει μετά από δύο χρόνια. Μέχρι τον Απρίλιο του 2024, τα επίπεδα των συμπτωμάτων ΙΨΔ ήταν χαμηλότερα από ό,τι στην έναρξη της μελέτης.
Τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη μόλυνση παρουσίασαν διαφορετικό μοτίβο, με μια σταθερή και συνεχή πτώση από το πρώτο lockdown και έπειτα. Η ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο ή η επαγγελματική κατάσταση των συμμετεχόντων δεν επηρέασαν αυτά τα μοτίβα.
Η μελέτη αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη παρατήρηση συμπτωμάτων μόλυνσης μετά την έναρξη της πανδημίας έως σήμερα. Δείχνει ότι, μετά από μια αρχική έξαρση, υπήρξε μια «σταδιακή εξομάλυνση». Το γεγονός ότι η άνοδος ήταν προσωρινή υποδηλώνει ότι καθώς το αρχικό σοκ της απειλής υποχωρούσε, υποχωρούσαν και τα επίπεδα των συμπτωμάτων ΙΨΔ.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη μόλυνση αποκαταστάθηκαν ταχύτερα από τα συνολικά συμπτώματα ΙΨΔ. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι η κοινωνική απόσταση και η ενισχυμένη υγιεινή μείωσαν τα ερεθίσματα (triggers) για αυτά τα συγκεκριμένα συμπτώματα. Ωστόσο, το «συνεχές στρες, ο φόβος και το απρόβλεπτο της πανδημίας μπορεί να τροφοδότησαν ιδεοληψίες και καταναγκασμούς πέρα από τις ανησυχίες για τη μόλυνση», οδηγώντας σε μια πιο αργή πορεία ανάρρωσης για το ΙΨΔ ως σύνολο.
Για το ευρύ κοινό, η έρευνα μεταφέρει ένα κυρίαρχο μήνυμα ανάρρωσης και ανθεκτικότητας. Υποδηλώνει ότι η πρόσφατη δραματική άνοδος των αναφορών για συμπτώματα ΙΨΔ στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να μην οφείλεται ευρέως στον Covid-19, αν και άλλες έρευνες έχουν σημειώσει ότι η ίδια η λοίμωξη μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να πυροδοτήσει τη διαταραχή.
Έρευνα: Schuurmans, L., Baumeister, A., Göritz, A. S., Moritz, S., Franziska Miegel, & Jelinek, L. (2025). Echoes of ease: Tracing the course of obsessive‐compulsive symptoms in the aftermath of a pandemic—Insights from a four‐year panel study. British Journal of Clinical Psychology. https://doi.org/10.1111/bjc.70015
Απόδοση – Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811