Γιατί η ψυχική υγεία γίνεται πολιτική προτεραιότητα

Η ψυχική υγεία από ιδιωτική υπόθεση γίνεται πολιτική προτεραιότητα. Παιδιά, νέοι και ενήλικες στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας στροφής.

Τα τελευταία χρόνια  και ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες  η ψυχική υγεία έχει μετακινηθεί από το περιθώριο στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας. Κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί και θεσμοί μιλούν πλέον ανοιχτά για μια «σιωπηλή κρίση», η οποία επηρεάζει παιδιά, εφήβους και ενήλικες, με άμεσες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.

Από ατομικό ζήτημα σε δημόσια υπόθεση

Για δεκαετίες, η ψυχική υγεία αντιμετωπιζόταν κυρίως ως ατομικό πρόβλημα ή ζήτημα ιδιωτικής ανθεκτικότητας. Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά. Τα αυξημένα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών, ιδιαίτερα στους νέους,  έκαναν σαφές ότι πρόκειται για ζήτημα δημόσιας υγείας.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο άτομα παγκοσμίως ζουν με κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής, ενώ η ψυχική δυσφορία συνδέεται άμεσα με τη σχολική αποτυχία, την ανεργία, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Η ψυχική υγεία των νέων ως πολιτικός συναγερμός

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων. Σε πολλές χώρες, οι αυτοκτονίες και οι διαγνώσεις αγχώδους και καταθλιπτικής συμπτωματολογίας στους νέους αυξάνονται, την ίδια στιγμή που η καθημερινότητά τους διαμορφώνεται έντονα από την ψηφιακή πραγματικότητα.

Χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες  και η Αυστραλία, προχώρησαν σε μέτρα που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν αδιανόητα: περιορισμούς στη λειτουργία των social media για ανηλίκους, υποχρεωτικές προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και μεταφορά της ευθύνης από το άτομο στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Από τη θεραπεία στην πρόληψη

Ένα από τα πιο καθοριστικά στοιχεία αυτής της στροφής είναι η έμφαση στην πρόληψη. Η πολιτική συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το πώς θα αντιμετωπιστεί μια διαταραχή, αλλά το πώς θα προληφθεί η εμφάνισή της.

Σχολικά προγράμματα ψυχικής ανθεκτικότητας, εκπαίδευση γονέων, έγκαιρη παρέμβαση και ενίσχυση των κοινοτικών δομών αποτελούν πλέον βασικούς πυλώνες των εθνικών στρατηγικών. Η ψυχική υγεία συνδέεται όλο και περισσότερο με την εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική συνοχή.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η προστασία της ψυχικής υγείας των πολιτών και ειδικά των ανηλίκων εντάσσεται πλέον σε ευρύτερα ρυθμιστικά πλαίσια για τον ψηφιακό χώρο, την εργασία και την κοινωνική πολιτική. Η ψυχική υγεία αντιμετωπίζεται ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα και προϋπόθεση βιώσιμης ανάπτυξης.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Και στην Ελλάδα, η ψυχική υγεία αρχίζει να αποκτά κεντρική θέση στον δημόσιο διάλογο. Η ενίσχυση των υπηρεσιών παιδοψυχικής υγείας, τα προγράμματα πρόληψης στα σχολεία και η συζήτηση γύρω από την ψηφιακή προστασία των ανηλίκων δείχνουν μια σταδιακή, αλλά ουσιαστική μετατόπιση.

Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν: ελλείψεις προσωπικού, άνιση πρόσβαση στις υπηρεσίες και κοινωνικό στίγμα εξακολουθούν να λειτουργούν ως εμπόδια.

Μια νέα πολιτική πραγματικότητα

Το γεγονός ότι η ψυχική υγεία γίνεται πολιτική προτεραιότητα δεν είναι τυχαίο. Αντανακλά την αναγνώριση ότι χωρίς ψυχική ευεξία δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική σταθερότητα, παραγωγικότητα ή πραγματική ευημερία.

Η ψυχική υγεία παύει να είναι «αόρατη» και μετατρέπεται σε βασικό δείκτη κοινωνικής προόδου. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα αποτελέσει πολιτική προτεραιότητα, αλλά πόσο ουσιαστικά και με ποια διάρκεια θα υποστηριχθεί.

Η ομάδα του PsychologyNow.gr