Συνεντεύξεις

Νεοψυχαναλυτική: Μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων: Συνέντευξη με την Άσπα Πασπάλη, Επιστημονική Διευθύντρια του ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ.

psychologynow team

psychologynow team

Η Ψυχολογία είναι ο Κόσμος μας!


Αναγνώσεις άρθρου: 17559

"Η νεοψυχαναλυτική προσεγγίζει όλες τις σημαντικές σχέσεις της ενήλικης ζωής ως συνέχεια των πρωταρχικών εκείνων σχέσεων που είχαμε με τους σημαντικούς άλλους του οικογενειακού μας περιβάλλοντος".


Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. (Διεπιστημονική & Ερευνητική Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη Παιδιών και Ενηλίκων) ξεκινά για δεύτερη χρονιά, το Μετεκπαιδευτικό πρόγραμμα στη Νεοψυχαναλυτική: Μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων, ένα από τα ελάχιστα προγράμματα στην Ελλάδα που συνδυάζουν τη θεραπεία και παιδιών και ενηλίκων. Η κυρία Άσπα Πασπάλη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος και του ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ μας αναλύει με αφετηρία την ψυχανάλυση, τη νεο-ψυχαναλυτική προσέγγιση, τα οφέλη της εκπαίδευσης στη νεο-ψυχαναλυτική και τη θεραπευτική της συμβολή.

 

Ερώτηση: Τι ορίζουμε ως νέο-ψυχαναλυτική προσέγγιση; Ποιες είναι οι βασικές αρχές της νέο-ψυχαναλυτικής διάγνωσης;

Άσπα Πασπάλη: Μέσα στην εκατονταετή ιστορία της, η ψυχανάλυση διευρύνθηκε και διαφοροποιήθηκε σημαντικά από τότε που δειλά έκανε την εμφάνιση στις απαρχές του 20ου αιώνα. Στην εξέλιξη της αυτή καθοριστικό ρόλο έπαιξε η συμβολή των διάφορων θεωρητικών κατευθύνσεων και σχολών σκέψης που άνθισαν μέσα στο ψυχαναλυτικό κίνημα.

Η μετεκπαίδευση στην Νεοψυχαναλυτική: Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων εστιάζει σε δύο βασικά ψυχαναλυτικά ρεύματα: τη «θεωρία των αντικειμενότροπων σχέσεων» και τη «θεωρία του συναισθηματικού δεσμού». Τα δύο αυτά ρεύματα παρότι παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις στην ορολογία και ενώ αποκλίνουν στην μεθοδολογία αντλώντας τα στοιχεία τους από διαφορετικούς χώρους, βασίζονται στον ίδιο ιδεολογικό υπόβαθρο.

 

ΕΡ: Ποιο είναι το κοινό ιδεολογικό υπόβαθρο των δύο ρευμάτων;

ΑΠ: Ο κοινός τους άξονας περιστρέφεται γύρω από την ιδέα ότι οι πρώτες συναισθηματικές εμπειρίες που έχει σχηματίσει ένας άνθρωπος μέσα από τις πολύ πρώιμες σχέσεις του με τα σημαντικά πρόσωπα της βρεφικής και παιδικής του ηλικίας, αποτελούν ρυθμιστικό παράγοντα της μετέπειτα ζωής του και της ψυχικής του ευημερίας καθορίζοντας έτσι την ευτυχία του.

Επιπρόσθετα, η νεοψυχαναλυτική προσεγγίζει όλες τις σημαντικές σχέσεις της ενήλικης ζωής ως συνέχεια των πρωταρχικών εκείνων σχέσεων που είχαμε με τους σημαντικούς άλλους του οικογενειακού μας περιβάλλοντος. Με απλά λόγια, οι άνθρωποι που είχαν την τύχη να γεννηθούν μέσα σε μια υποστηρικτική οικογενειακή δομή μεγαλώνοντας με ασφάλεια και αγάπη μεταβιβάζουν αυτό το μοτίβο σχέσης στις σχέσεις που οικοδομούν αργότερα ως ενήλικες. Αντιθέτως, όσοι ανατράφηκαν σε ένα οικογενειακό περιβάλλον συναισθηματικής αποστέρησης, όπου δεσπόζει η βία, η παραμέληση και η ανασφάλεια, έχουν κληρονομήσει «μια συναισθηματική πληγή η οποία αιμορραγεί με κάθε νέα ευκαιρία και μολύνει τις σημαντικές σχέσεις της ζωής τους».

 

ΕΡ: Ποια η διαφορά της νέο-ψυχαναλυτικής από την κλασσική ψυχανάλυση;

ΑΠ: Στον πυρήνα κάθε θεωρίας, προσέγγισης ή θεραπείας που θέλει να φέρει το όνομα ψυχανάλυση βρίσκεται μία δυναμική αντίληψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή η συμπεριφορά κινείται από ισχυρές δυνάμεις και μπορεί να κατανοηθεί αν και εφόσον γίνουν συνειδητές οι δυνάμεις αυτές που την υποκινούν. Η νέο-ψυχαναλυτική τοποθετεί στο επίκεντρο της την ανάγκη του ανθρώπου να σχετιστεί με τους άλλους ανθρώπους, που με τη σειρά της πηγάζει από την ανάγκη και τις προσπάθειες του βρέφους να σχετιστεί με τη μητέρα του. Οι συναισθηματικές εμπειρίες που γεννιούνται από την αρχαϊκή αυτή σχέση διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ζωή ενός ανθρώπου και επηρεάζουν όλες τις μετέπειτα σχέσεις.

Ενώ λοιπόν, στην κλασική Φροϋδική ψυχανάλυση οι ενορμήσεις είναι οι κινητήριες δυνάμεις του ψυχισμού, αντιπροσωπεύοντας ένα είδος ενδοψυχικής σύγκρουσης μεταξύ των επιθυμιών και του εξωτερικού κόσμου για τον οποίο είναι μη αποδεκτές, στη νέο-ψυχαναλυτική, τη θέση των ενορμήσεων διαδέχεται η πρωταρχική σχέση βρέφους-μητέρας. Για τη νέο-ψυχαναλυτική η «αρχαϊκή» σχέση μεταξύ μητέρας – βρέφους θεωρείται εξαιρετικά σημαντική για την συναισθηματική ωρίμανση και εξέλιξη του ανθρώπου. Συνεπώς ο «μίτος» που μπορεί να οδηγήσει είτε στην ψυχική ωρίμανση είτε στην εμφάνιση μορφών ψυχοπαθολογίας ενός ανθρώπου, ξετυλίγεται από και προς αυτή την πρωταρχική δυαδική σχέση.

 

1

 

ΕΡ: Πόσο διαφορετικές είναι οι σχολές ψυχοθεραπείας και γιατί γίνεται ένα είδος «πολέμου» ανάμεσα στις σχολές; Ποια η θέση της νέο-ψυχαναλυτικής σε αυτή τη διαμάχη;

ΑΠ: Η εμφάνιση της ψυχαναλυτικής σκέψης αποτέλεσε ορόσημο της διανοητικής σκέψης όντας μία από τις συνταρακτικότατες συλλήψεις του ανθρώπινου είδους. Η ψυχανάλυση γρήγορα εξελίχθηκε από ψυχοθεραπευτική τεχνική σε κοσμοθεωρία, οδηγώντας μας σε μία καλύτερη κατανόηση της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας.

Σύμφωνα με μία έρευνα δημοσιευμένη το 1959, απαριθμούνται 36 διαφορετικά είδη ψυχοθεραπείας. Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς ότι η ψυχοθεραπευτική σκέψη και πρακτική έχει έναν ιδιαίτερα πλουραλιστικό χαρακτήρα.

Ανεξάρτητα από τον ιδεολογικό προσανατολισμό της κάθε ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης, το σημαντικό είναι να εστιάσουμε στα κοινά χαρακτηρολογικά γνωρίσματα της αποτελεσματικής θεραπείας και όχι να αναλωθούμε στις διάφορες μας και να στήνουμε συντεχνίες.

Η νέο-ψυχαναλυτική δεν υποστηρίζει τις δογματικές και διασπαστικές τάσεις μέσα στον χώρο της ψυχοθεραπείας, αναγνωρίζοντας τη συνεισφορά της κάθε σχολής σκέψης. Μελετά και εφαρμόζει τα κοινά χαραχτηριστικά των θεραπευτικών μεθόδων που έχουν -βάσει πληθώρας ερευνών- φανεί ιδιαίτερα χρήσιμα για τους ασθενείς.

 

ΕΡ: Η μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων είναι από τα ελάχιστα προγράμματα στην Ελλάδα που συνδυάζουν τη θεραπεία και παιδιών και ενηλίκων. Πείτε μας λίγα πράγματα για αυτό.

ΑΠ: Η μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική: Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων είναι αποτέλεσμα πολυετούς κλινικής εμπειρίας και σεμιναρίων με σκοπό την προώθηση της ψυχικής υγείας παιδιών και ενηλίκων. Το έμπειρο διεπιστημονικό προσωπικό του ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ πρωτοστατεί εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες στην ψυχοκοινωνική στήριξη παιδιών και ενηλίκων μέσα από την οργάνωση σεμιναρίων και κλινικών παρεμβάσεων.

Ο συνδυασμός μίας γκάμας 35 ειδικών στον ίδιο χώρο, οι κοινές διεπιστημονικές και τα πολλά περιστατικά μας έκαναν να καταλάβουμε την αναγκαιότητα την έγκαιρης κλινικής παρέμβασης και της αποτελεσματικής κλινικής πρακτικής στο ευρύτατο ηλικιακό φάσμα των συνανθρώπων μας που υποφέρουν και χρειάζονται τη βοήθεια μας.

 

2

 

ΕΡ: Το πρόγραμμα σας περιλαμβάνει εκτός από τις διαλέξεις και εποπτεία και προσωπική ψυχοθεραπεία. Γιατί είναι απαραίτητο να γίνει αυτό;

ΑΠ: Όπως προαναφέρθηκε, πέρα από το γνωστικό υπόβαθρο, ένα κλινικό πρόγραμμα εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία πρέπει να «εξοπλίζει» τον εκπαιδευόμενο με τις απαραίτητες κλινικές δεξιότητες προετοιμάζοντας τον για την αντιμετώπιση περιστατικών. Οι εποπτείες αποτελούν αστείρευτη πηγή κλινικής γνώσης, διότι οι επόπτες μοιράζονται τις προσωπικές τους εμπειρίες στην ψυχοθεραπεία υποβοηθώντας έτσι την αναλυτική διαδικασία. Μέσα από τις εποπτείες ο εκπαιδευόμενος μπορεί να συζητήσει και να μοιραστεί προβλήματα που αντιμετωπίζει στη δική του κλινική πρακτική. Ο επόπτης βοηθά τον εκπαιδευόμενο να κατανοήσει την οικουμενική πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, θωρακίζοντας έτσι το γνωστικό του υπόβαθρο μέσα από την άμεση κλινική εμπειρία που του χαρίζουν.

Στον ίδιο βαθμό η προσωπική θεραπεία πρέπει να αποτελεί ζωτικό κομμάτι μιας ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης. Ο μελλοντικός ψυχοθεραπευτής θα πρέπει να έχει λύσει τα δικά του προσωπικά προβλήματα και να έρθει αντιμέτωπος με τους δικούς του προσωπικούς «δαίμονες», να τους κατανοήσει και να τους αποδεχτεί. Ειδικά στη νέο-ψυχαναλυτική θεραπεία η οποία βασίζεται στην αναλυτική δυάδα και θεραπευτική συμμαχία, είναι επιτακτική ανάγκη για κάποιον να έχει το “γνώθι σαυτόν” κάνοντας κατάδυση στην άβυσσο της δικής του ψυχής.

 

ΕΡ: Γιατί δεν θα μπορούσε κάποιος να βοηθηθεί μελετώντας μόνο τους θεωρητικούς και σε ποια άλλα πεδία δίνει έμφαση στο πρόγραμμα σας;

ΑΠ: Σήμερα κάποιος ο οποίος θέλει να πλεύσει στο ψυχαναλυτικό πέλαγος μπορεί να χρησιμοποιήσει μια πληθώρα συγγραμμάτων και εγχειριδίων, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν πυξίδα στο ταξίδι του αυτό. Ωστόσο η ψυχανάλυση, πέρα από θεωρία κατανόησης του ανθρώπινου ψυχισμού είναι και μία ψυχοθεραπευτική τεχνική. Υπάρχουν συνεπώς ζητήματα κλινικής πρακτικής τα οποία οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να γνωρίσουν εμπειρικά και αυτού του είδους η γνώση δε προσφέρεται μέσα από την ακαδημαϊκή μελέτη.

Θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει βιντεοσκοπημένες συνεδρίες, να αναλύσει δικά του περιστατικά, να ακούσει περιστατικά συναδέλφων και φυσικά να κατανοήσει τον τρόπο που χρησιμοποιούμε τις τεχνικές τις ν/ψ κατευθύνσεις στις κλινικές περιπτώσεις στο ΔΙΚΕΨΥ.

Αυτά τα κλινικά ζητήματα της ψυχαναλυτικής πρακτικής, όπως για παράδειγμα η ερμηνεία και η διαχείριση των ερωτικών μεταβιβάσεων, τα χρονικά πλαίσια μιας θεραπείας, οι αντιστάσεις ή το πώς ο θεραπευτής προστατεύει τα όρια του από τις διάφορες «εισβολές» ασθενών. Για παράδειγμα επιτρέπεται να δέχεται δώρα, να απαντάει σε μηνύματα, να δέχεται τηλεφωνήματα, πότε και αν πρέπει να δει μαζί και κάποιο αλλο άτομο σε κοινή συνεδρία, τι κάνει αν κάποιος ακυρώνει συχνά τις συνεδρίες, είναι ορισμένα από τα πρακτικά ζητήματα που δίνει έμφαση το πρόγραμμά μας.

 

 image3

 

ΕΡ: Γιατί είναι σημαντικό το ότι όλοι οι εισηγητές που εξασκούν την θεραπευτική πρακτική στο ΔΙΚΕΨΥ είναι κλινικοί επιστήμονες και έμπειροι επαγγελματίες;

ΑΠ: Ένας κλινικός θεραπευτής με χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας στο χώρο της ψυχικής υγείας έχει την ικανότητα να παρουσιάσει τις ψυχαναλυτικές ιδέες με περισσότερο ελκυστικό τρόπο καθιστώντας προσβάσιμες, εφαρμόσιμες και κατανοητές. Αυτό όμως που καθιστά ξεχωριστή τη συμβολή ενός έμπειρου ειδικού είναι η ικανότητα του να παρουσιάζει τις ψυχαναλυτικές ιδέες μέσα από κλινικά παραδείγματα. Για έναν εκπαιδευόμενο που δεν έχει καθόλου κλινική εμπειρία, το παράδειγμα αποτελεί την καλύτερη δυνατή μέθοδο κατανόησης και εφαρμογής μιας πολύπλοκης και δυσνόητης θεωρίας. Ο πεπειραμένος θεραπευτής μέσα από μια διαδικασία «δοκιμών» βοηθά τον εκπαιδευόμενο να μυηθεί στους διαφορετικούς τρόπους θεραπευτικής παρέμβασης και να υιοθετήσει αυτούς που ταιριάζουν στην προσωπικότητα και τις ικανότητες του.

Επίσης, ένας έμπειρος κλινικός γνωρίζει πώς να βελτιώσει την ψυχική υγεία ενός ανθρώπου οδηγώντας τον βαθμιαία στην αναδόμηση του εαυτού του, μεταβάλλοντας έτσι την «ενδοψυχική του αρχιτεκτονική».

 

ΕΡ: Κάτι άλλο πολύ σημαντικό είναι η διδασκαλία συγκεκριμένων διαγνωστικών εργαλείων στο 1ο έτος. Πείτε μας για αυτό.

ΑΠ: Στον πρώτο κύκλο σπουδών οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται στην κλινική συνέντευξη και στην αξιολόγηση περιστατικών μέσω της χρήσης ψυχομετρικών εργαλείων και προβολικών τεστ χορηγούμενα σε ενήλικες και παιδιά παιδικό ιχνογράφημα, CAT- TAT, Rorshach, κτλ. Η εκπαίδευση στην συνέντευξη ψυχαναλυτικής εκτίμησης είναι ένα βασικό κομμάτι της νέο-ψυχαναλυτικής προσέγγισης το οποίο σε συνδυασμό με τη χορήγηση των ψυχομετρικών εργαλείων θεμελιώνουν και ενισχύουν τη θεραπευτική διαδικασία υποβοηθώντας τη θεραπεία.

Αυτό όμως που καθιστά μοναδική τη διδασκαλία των ψυχολογικών τεστ είναι ο βιωματικός του χαρακτήρας που προσφέρει άμεση εμπειρία στον σπουδαστή, μέσα από τις ομάδες εποπτείας κάτω υπό την επίβλεψη του έμπειρου διεπιστημονικού προσωπικού του ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. Η εκπαίδευση στη χορήγηση των ψυχομετρικών εργαλείων βάζει τα θεμέλια πάνω στα οποία οικοδομείται η ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση στα επόμενα έτη.

 

3

 

ΕΡ: Ποιες κατηγορίες ανθρώπων μπορούν να επωφεληθούν από την νέο-ψυχαναλυτική διάγνωση και θεραπεία; Που έγκειται η θεραπευτική της συμβολή;

ΑΠ: Η νέο-ψυχαναλυτική είναι αποτελεσματική για την πλειοψηφία των ψυχολογικών διαταραχών συμπεριλαμβάνοντας κατάθλιψη, φοβίες, αγχώδεις διαταραχές, σεξουαλικές και διατροφικές διαταραχές καθώς και για ένα μεγάλο φάσμα διαταραχών της προσωπικότητας του ατόμου. Πέραν όμως της θεραπείας, η βασική συνεισφορά της νέο-ψυχαναλυτικής είναι ότι οδηγεί τον θεραπευόμενο σε μία εις βάθος κατανόηση του εαυτού του και των ασυνείδητων δυνάμεων που κρύβονται πίσω από τη συμπεριφορά του.

Σκοπός λοιπόν της νέο-ψυχαναλυτικής θεραπείας είναι να καταφέρει να φέρει σε επαφή το θεραπευόμενο με το πρόσωπο με το οποίο έχει συνυπάρξει σε όλη του τη ζωή, δηλαδή τον εαυτό του.

 

ΕΡ: Πώς έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση τους ψυχολόγους που μόλις τελειώνουν και πως τους θεραπευόμενους;

ΑΠ: Η οικονομική κρίση έχει αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα έχοντας σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Λόγω ελλιπούς χρηματοδότησης από τους φορείς, οι δομές ψυχικής υγείας στην Ελλάδα κλείνουν η μία μετά την άλλη. Το γεγονός αυτό επηρεάζει άμεσα τους απόφοιτους ψυχολογίας τους οποίους και είναι αδύνατον να απορροφήσουν -ούτε καν για πρακτική άσκηση- οι ελάχιστες δομές ψυχικής υγείας λόγω της υπάρχουσας υποχρηματοδοτησης με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος των να μένει χωρις πρακτική εμπειρία και άνεργο. Στον παρανομαστή της κρατικής ανεπάρκειας να απορροφήσει εξειδικευμένο προσωπικό ψυχικής υγείας βρίσκονται οι συμπολίτες μας που χρειάζονται θεραπευτική στήριξη. Η κρίση αυτή οδηγεί τον θεραπευόμενο να αναζητήσει τη γρήγορη και οικονομικά συμφέρουσα "ανακούφιση" στην ψυχιατρική βοήθεια και τα φάρμακα. Που συχνά είναι απαραίτητη αλλά από μόνη της δεν απαντά στα βαθύτερες δυσκολίες του θεραπευομενου.

Όλα αυτά φυσικά συμβαίνουν στην «εποχή της γρήγορης λύσης» που δεν έχει χρόνο να αφουγκραστεί τα προβλήματα, τις ανησυχίες και τις υπαρξιακές αγωνίας του ανθρώπου. Η νέο-ψυχαναλυτική αντιμετωπίζει τον άνθρωπο από μια δυναμική σκοπιά,ως μια πολυσύνθετη και πλουραλιστική οντότητα. Αυτό συνεπάγεται φυσικά μια μακρά ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση όπου ο εκπαιδευόμενος θα πρέπει να αποκτήσει τα κλινικά και θεωρητικά εφόδια που θα τον οδηγήσουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση όλου του φάσματος των διαταραχών και συναισθηματικών δυσκολιών του θεραπευμένου.


* ΤΟ ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ

Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. (Διεπιστημονική & Ερευνητική Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη Παιδιών και Ενηλίκων) δημιουργήθηκε το 1999 με στόχο την προαγωγή της ψυχικής υγείας, παιδιών, εφήβων και ενηλίκων μέσα από έγκυρη επιστημονική διάγνωση και εξειδικευμένες υποστηρικτικές θεραπείες. Μια έμπειρη διεπιστημονική ομάδα ειδικών η οποία στελεχώνεται από Ψυχολόγο, Ψυχοθεραπευτή, Ψυχίατρο, Παιδοψυχολόγο, Λογοθεραπευτή, Εργοθεραπευτή, Ειδικό Παιδαγωγό, συμβάλει στην επιτυχή διεκπεραίωση του στόχου αυτού με την ολοκληρωμένη διάγνωση και θεραπεία.

www.dikepsy.gr

Bρείτε περισσότερες πληροφορίες για το Μετεκπαιδευτικό Πρόγραμμα Νεοψυχαναλυτική: Μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων εδώ..

Γραφτείτε στο newsletter μας. Ελάτε στον Κόσμο της Ψυχολογίας.

Το Psychologynow.gr είναι το επιστημονικό site της Ψυχολογίας στην Ελλάδα. Με συνέπεια, εγκυρότητα και αξιοπιστία το Psychologynow.gr είναι ένας πυρήνας ψυχολογίας που έχει στόχο να ενημερώσει, να υποστηρίξει και να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη σε θέματα ψυχικής υγείας.

Επικοινωνία: info@psychologynow.gr

Ελάτε στον κόσμο της Ψυχολογίας!
Συμπληρώστε το email σας για να λαμβάνετε
το εβδομαδιαίο newsletter μας.

Βρείτε μας στα...

Εγγραφείτε για να λαμβάνετε το newsletter μας!