Η επίσημη έρευνα του Αμερικανικού Ψυχολογικού Συλλόγου για το 2026 αποκαλύπτει μια νέα πραγματικότητα: οι θεραπευόμενοι χρησιμοποιούν πλέον τα chatbots ως «συμπληρωματικούς ψυχολόγους». Μάθετε τα δεδομένα και τους κινδύνους.
Περισσότεροι από το 1/3 των ψυχολόγων αναφέρουν ότι έχουν θεραπευόμενους οι οποίοι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για να λειτουργήσει ως ένας επιπλέον επαγγελματίας ψυχικής υγείας.
Σύμφωνα με την Έρευνα του ΑΨΣ για τα Chatbots και την Ψυχική Υγεία, οι ψυχολόγοι αναφέρουν ότι οι θεραπευόμενοι αρχίζουν να κοιτάζουν πέρα από την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία για να διαχειριστούν την ψυχική τους υγεία. Οι θεραπευόμενοι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) και στα chatbots για να συμπληρώσουν τις σχέσεις τους με αδειοδοτημένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
Καθώς εκατομμύρια άνθρωποι αλληλεπιδρούν με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη για να βοηθηθούν στην εργασία τους, την προσωπική τους ζωή και την ψυχική τους υγεία, ο ΑΨΣ διεξήγαγε έρευνα σε περισσότερους από 1.200 αδειοδοτημένους ψυχολόγους στις ΗΠΑ, οι οποίοι εμπλέκονται άμεσα στη φροντίδα ασθενών ή θεραπευόμενων, προκειμένου να κατανοήσει πώς αυτή η εξάρτηση από το AI επηρεάζει τη φροντίδα της ψυχικής υγείας.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ψυχολόγων (77%) έχει μιλήσει με θεραπευόμενους που έχουν χρησιμοποιήσει το AI για υποστήριξη, αλληλεπίδραση ή άλλους λόγους.
Αυτό ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζει το πραγματικό ποσοστό των ανθρώπων που στρέφονται στα chatbots για συμβουλές ψυχικής υγείας, καθώς η έρευνα καταγράφει μόνο τις αλληλεπιδράσεις των ψυχολόγων με ήδη υπάρχοντες θεραπευόμενους. Πολλοί άνθρωποι, ιδιαίτερα οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες, μπορεί να χρησιμοποιούν το AI ως μια πιο προσιτή οικονομικά και εύκολα προσβάσιμη επιλογή για συμβουλές ψυχικής υγείας.
Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί μια ασφαλή ή αποτελεσματική αντικατάσταση για έναν εξειδικευμένο πάροχο ψυχικής υγείας και θα πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή.
Προς αυτή την κατεύθυνση, ο ΑΨΣ δημιούργησε έναν οδηγό για τη στοχαστική και ασφαλή πλοήγηση στις συμβουλές που παράγονται από AI, προκειμένου να παρέχει στους χρήστες προτάσεις βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα (evidence-based) σχετικά με τις κατάλληλες και ακατάλληλες χρήσεις του AI για την αντιμετώπιση θεμάτων ψυχικής, συναισθηματικής και συμπεριφορικής υγείας.
Η πλειοψηφία των ψυχολόγων δηλώνει ότι οι θεραπευόμενοι χρησιμοποιούν AI
Όταν ρωτήθηκαν αν το θέμα του AI έχει προκύψει κατά τη διάρκεια της πρακτικής τους, περισσότερο από τα τρία τέταρτα των ψυχολόγων (77%) δήλωσαν ότι έχουν θεραπευόμενους που τους έχουν μιλήσει για τη χρήση AI με σκοπό την εύρεση διάγνωσης, την αναζήτηση συναισθηματικής υποστήριξης ή απλώς ως συνομιλητή.
Αξιοσημείωτο είναι ότι σχεδόν δύο στους πέντε ψυχολόγους (39%) είχαν θεραπευόμενους που δήλωσαν ότι χρησιμοποίησαν το AI για αυτοδιάγνωση παρόλο που τα ευρέως χρησιμοποιούμενα chatbots τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν σχεδιαστεί για να ερμηνεύουν ψυχολογικά τεστ ή να διαγιγνώσκουν ψυχικές ή ιατρικές παθήσεις.
Το ένα τρίτο των ψυχολόγων (33%) ανέφερε ότι οι θεραπευόμενοί τους χρησιμοποιούν το AI ως εργαλείο για να βοηθηθούν στην ψυχοθεραπεία ή τη θεραπεία τους, και ένα παρόμοιο ποσοστό (34%) δήλωσε ότι έχει θεραπευόμενους που χρησιμοποιούν το AI για να βοηθηθούν στην αυτοπειθαρχία, στις θετικές δηλώσεις (affirmations) ή σε υπενθυμίσεις συμπεριφοράς. Περισσότερο από το ένα τρίτο των ψυχολόγων (35%) δήλωσε επίσης ότι οι θεραπευόμενοί τους χρησιμοποιούν το AI ως έναν επιπλέον επαγγελματία ψυχικής υγείας, αν και δεν είναι σαφές αν χρησιμοποιούν έγκυρες τεχνολογίες που βασίζονται στην ψυχολογική έρευνα και έχουν δοκιμαστεί από έμπειρους κλινικούς γιατρούς, ή chatbots που απευθύνονται στο ευρύ καταναλωτικό κοινό και έχουν σχεδιαστεί για ψυχαγωγία ή άλλες γενικές χρήσεις.
Υπήρχαν ενδείξεις ότι οι θεραπευόμενοι μπορεί να βλέπουν το AI ως κάτι περισσότερο από ένα θεραπευτικό εργαλείο. Οι ψυχολόγοι ανέφεραν ότι είχαν θεραπευόμενους που συμμετείχαν σε συζητήσεις με chatbots για διασκέδαση (33%), για φιλία (22%) και για ερωτικές σχέσεις (13%).
Μεταξύ των ψυχολόγων των οποίων οι θεραπευόμενοι ανέπτυξαν σχέση με ένα chatbot είτε ως επιπλέον επαγγελματία ψυχικής υγείας είτε ως συνομιλητή πολλοί παρατήρησαν θετικά αποτελέσματα. Σχεδόν τα τρία τέταρτα (71%) αυτών των ψυχολόγων δήλωσαν ότι οι θεραπευόμενοί τους μίλησαν για την ψυχική τους υγεία με ένα chatbot και το 68% δήλωσε ότι παρατήρησε πως οι θεραπευόμενοί τους ένιωσαν ότι έλαβαν επιβεβαίωση ή υποστήριξη.
Οι απόψεις των ψυχολόγων ήταν διχασμένες σχετικά με το αν αυτές οι συζητήσεις ήταν χρήσιμες για τους θεραπευόμενους ή όχι. Οι μισοί από τους ψυχολόγους (49%) δήλωσαν ότι συζήτησαν ή παρατήρησαν οι ίδιοι ότι οι θεραπευόμενοί τους είχαν θετική επικοινωνία με ένα chatbot, αλλά το 25% δήλωσε ότι η επικοινωνία ήταν ανθυγιεινή.
Αν και λίγοι ψυχολόγοι ανέφεραν ότι οι θεραπευόμενοί τους χρησιμοποιούν τα chatbots με ανθυγιεινούς τρόπους, περισσότερο από το ένα τρίτο (36%) δήλωσε ότι παρατήρησε τους θεραπευόμενούς του να αναπτύσσουν έναν βαθμό εξάρτησης από το chatbot και το 15% συζήτησε ή παρατήρησε τους θεραπευόμενούς του να αναπτύσσουν διαστρεβλωμένη σκέψη ή παραλήρημα (delusions) που σχετίζονταν με το chatbot.
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811