Βιβλιοπροτάσεις: Ελευθερία από το γνωστό

Είμαστε ελεύθεροι ή απλώς καλά προσαρμοσμένοι;

Στον κόσμο της αυτοβελτίωσης έχουμε συνηθίσει να αναζητούμε λύσεις: τρόπους να γίνουμε καλύτεροι, πιο ήρεμοι, πιο επιτυχημένοι, πιο «ολοκληρωμένοι». Διαβάζουμε, εφαρμόζουμε, προχωράμε, συχνά με την αίσθηση ότι κινούμαστε προς τα εμπρός. Κι όμως, όσο συσσωρεύονται οι γνώσεις και οι πρακτικές, τόσο γεννιέται μια πιο σιωπηλή απορία: αλλάζει πράγματι κάτι ουσιαστικό ή απλώς μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε καλύτερα το ίδιο εσωτερικό τοπίο;

Κάπου εκεί αναδύεται ένα ερώτημα που δεν απαντάται με τεχνικές ούτε με μεθόδους: είμαστε πράγματι ελεύθεροι ή απλώς πιο καλά προσαρμοσμένοι;

Η ελευθερία, όπως συνήθως τη φανταζόμαστε, είναι σχετική. Θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι από τον φόβο, από τον πόνο, από τις δύσκολες σκέψεις. Να αφήσουμε πίσω ό,τι μας βαραίνει, κρατώντας ό,τι μας καθησυχάζει. Όμως τι συμβαίνει αν αυτή η επιλεκτική απελευθέρωση δεν είναι πραγματική ελευθερία, αλλά μια ακόμη μορφή αντίδρασης; Αν, στην προσπάθεια να ξεφύγουμε από το δυσάρεστο, συνεχίζουμε να κινούμαστε μέσα στο ίδιο μοτίβο;

Σε αυτή ακριβώς τη λεπτή αλλά καθοριστική διάκριση εστιάζει το Ελευθερία από το γνωστό του J. Krishnamurti. Όχι ως εγχειρίδιο αυτοβελτίωσης, αλλά ως πρόσκληση για βαθιά παρατήρηση. Το «γνωστό» δεν είναι απλώς ό,τι ξέρουμε· είναι το σύνολο των εμπειριών, των αναμνήσεων, των πεποιθήσεων και των εικόνων που έχουμε σχηματίσει για τον εαυτό μας και τον κόσμο. Μέσα από αυτό το φίλτρο σκεφτόμαστε, επιλέγουμε, αντιδρούμε και συχνά, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, περιοριζόμαστε.

Αυτή η λειτουργία του νου δεν αφορά μόνο τις μεγάλες υπαρξιακές αποφάσεις, αλλά και την καθημερινότητα, τον τρόπο που σχετιζόμαστε, που συγκρινόμαστε, που ερμηνεύουμε μια κουβέντα ή μια σιωπή. Το παρελθόν παρεμβαίνει διαρκώς στο παρόν, δίνοντάς του νόημα πριν ακόμη το ζήσουμε.

Ο Krishnamurti δεν προτείνει δρόμους, βήματα ή μεθόδους. Αμφισβητεί την ίδια την ανάγκη για καθοδήγηση. Μιλά για μια ελευθερία που δεν κατακτάται με τον χρόνο ούτε γεννιέται από την επιθυμία να αλλάξουμε. Μια ελευθερία που προκύπτει όταν ο νους βλέπει καθαρά, χωρίς σύγκριση, χωρίς διόρθωση, χωρίς εσωτερικό λογοκριτή.

Σε αυτή την οπτική, η αλλαγή δεν είναι αποτέλεσμα προσπάθειας, αλλά συνέπεια επίγνωσης. Όταν βλέπουμε πραγματικά τι συμβαίνει μέσα μας, χωρίς φόβο και χωρίς ανάγκη ελέγχου, τότε η δράση παύει να είναι αντίδραση. Γίνεται φυσική.

Ίσως τελικά η πιο ουσιαστική μορφή αυτοβελτίωσης να μην είναι το να γίνουμε κάτι άλλο, αλλά το να μάθουμε να στεκόμαστε με ειλικρίνεια απέναντι σε αυτό που ήδη είμαστε. Και μέσα από αυτή τη σιωπηλή κατανόηση, να αναδυθεί μια ελευθερία που δεν χρειάζεται ορισμό, αλλά επίγνωση και το να είμαστε παρόντες σε αυτό που ήδη ζούμε.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα στο dioptra.gr σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή και στα βιβλιοπωλεία.