Βιβλιοπροτάσεις: Ανάμεσα σε ηλίθιους – Αναθεωρημένη έκδοση

Γιατί κάποιοι άνθρωποι μας εξαντλούν περισσότερο από άλλους;

Υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους συνεννοούμαστε χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Μια ματιά, μια φράση, ένα σύντομο μήνυμα αρκούν. Υπάρχουν όμως και εκείνοι με τους οποίους ακόμη και η πιο απλή συζήτηση μοιάζει να απαιτεί μετάφραση.

Λες σε έναν συνεργάτη «θα το δούμε» και εκείνος το εκλαμβάνει ως συμφωνία. Ζητάς από κάποιον να σου πει τη γνώμη του και παίρνεις μια δεκάλεπτη αφήγηση που δεν καταλήγει πουθενά. Προτείνεις μια αλλαγή και ο άνθρωπος απέναντί σου αρχίζει να απαριθμεί όλα όσα μπορεί να πάνε στραβά. Ή, αντίθετα, ζητάς λίγο χρόνο για να σκεφτείς και ο άλλος σε αντιμετωπίζει σαν να καθυστερείς επίτηδες τα πάντα.

Σε τέτοιες στιγμές, το συμπέρασμα έρχεται εύκολα: ο άλλος είναι δύσκολος, υπερβολικός, αργός, απότομος ή κουραστικός. Σπάνια αναρωτιόμαστε μήπως απλώς λειτουργεί με έναν τρόπο που δεν μας είναι οικείος.

Αυτή ακριβώς την καθημερινή τριβή εξετάζει ο Thomas Erikson στο βιβλίο Ανάμεσα σε ηλίθιους. Παρά τον προκλητικό τίτλο του, το βιβλίο δεν είναι ένας κατάλογος ενοχλητικών συμπεριφορών. Επιχειρεί να εξηγήσει γιατί τόσο συχνά αποτυγχάνουμε να επικοινωνήσουμε, ακόμη κι όταν θεωρούμε ότι έχουμε εκφραστεί απολύτως καθαρά. Το μήνυμα που στέλνουμε δεν φτάνει ποτέ ανέπαφο στον άλλον· περνά πρώτα μέσα από τις εμπειρίες, τις συνήθειες, τις προσδοκίες και τον προσωπικό τρόπο σκέψης του.

Για να κάνει αυτές τις διαφορές πιο κατανοητές, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τέσσερα χρώματα. Ο Κόκκινος είναι άμεσος, αποφασιστικός και προσανατολισμένος στο αποτέλεσμα, αλλά μπορεί να φανεί πιεστικός. Ο Κίτρινος είναι κοινωνικός, αισιόδοξος και γεμάτος ιδέες, όμως συχνά παρασύρεται από τον ενθουσιασμό του. Ο Πράσινος είναι υπομονετικός, υποστηρικτικός και αποφεύγει τις συγκρούσεις, κάτι που μπορεί να εκληφθεί ως παθητικότητα. Ο Μπλε είναι αναλυτικός, ακριβής και μεθοδικός, αλλά ενδέχεται να καθυστερεί να αποφασίσει αναζητώντας περισσότερες λεπτομέρειες.

Κανένα χρώμα δεν είναι καλύτερο από τα υπόλοιπα. Κάθε συμπεριφορά έχει τα δυνατά της σημεία και τις παγίδες της, ενώ συχνά αυτό που εμείς θεωρούμε προτέρημά μας είναι ακριβώς εκείνο που δυσκολεύει περισσότερο τους γύρω μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάζουμε προσωπικότητα ανάλογα με τον συνομιλητή μας. Σημαίνει, όμως, ότι η αποτελεσματική επικοινωνία απαιτεί ευελιξία.

Το Ανάμεσα σε ηλίθιους λειτουργεί τελικά περισσότερο σαν καθρέφτης παρά σαν εργαλείο αξιολόγησης των άλλων. Καθώς διαβάζεις, εντοπίζεις χαρακτηριστικά συναδέλφων, φίλων, συγγενών και συντρόφων. Αργά ή γρήγορα, όμως, βλέπεις και τον εαυτό σου: τις φορές που μίλησες πολύ απότομα, που απέφυγες να πάρεις θέση, που χάθηκες στις λεπτομέρειες ή που δεν άφησες τον άλλον να ολοκληρώσει τη σκέψη του.

Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, ίσως δεν είναι γιατί οι άλλοι δεν μας καταλαβαίνουν, αλλά πόσο καλά έχουμε μάθει εμείς να επικοινωνούμε με ανθρώπους που σκέφτονται, αποφασίζουν και αντιδρούν διαφορετικά. Και αυτό είναι ένα ερώτημα που αφορά κάθε σχέση, προσωπική ή επαγγελματική.