Νέα έρευνα από την Αυστραλία αποκαλύπτει ότι η ηλικία πρώτης επαφής με τις οθόνες συνδέεται με το άγχος και την κατάθλιψη πολύ περισσότερο από το αν ένας έφηβος έχει απλώς δικό του προφίλ.
Σε μια εποχή όπου οι κυβερνήσεις διεθνώς αναζητούν τρόπους να προστατεύσουν την ευαλωτότητα των νέων απέναντι στον ψηφιακό κόσμο, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο UNSW του Σίδνεϊ φέρνει στο φως μια κρίσιμη παράμετρο.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, η ηλικία στην οποία ένα παιδί εκτίθεται για πρώτη φορά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζει την ψυχική του υγεία σημαντικά περισσότερο από το αν διαθέτει ή όχι ενεργό λογαριασμό.
Η έρευνα διεξήχθη σε δείγμα 365 Αυστραλών εφήβων (10 έως 15 ετών) και των γονέων τους, στις εβδομάδες που προηγήθηκαν της εφαρμογής της απαγόρευσης των social media στην Αυστραλία για ανηλίκους κάτω των 16 ετών.
Το βάρος της πρώιμης έκθεσης
Τα στοιχεία έδειξαν ότι το 70% των παιδιών είχε ήδη χρησιμοποιήσει κοινωνικά δίκτυα, με τη μέση ηλικία πρώτης επαφής να εντοπίζεται μόλις στα 11 έτη. Όσο νωρίτερα ξεκινούσε αυτή η επαφή, τόσο εντονότερα ήταν τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης που ανέφεραν οι έφηβοι.
Αντίθετα, το απλό γεγονός κατοχής ενός προφίλ εμφάνισε πολύ ασθενέστερη συσχέτιση με ψυχολογικές δυσκολίες.
«Αυτό που μας εξέπληξε ήταν ότι η ηλικία έναρξης φάνηκε να μετράει περισσότερο για την ψυχική υγεία από το αν είχαν απλώς έναν λογαριασμό», εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια, αναπληρώτρια καθηγήτρια Susanne Schweizer.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η καθυστέρηση της πρώτης έκθεσης αποτελεί πιο υποσχόμενη στρατηγική, ιδίως όταν συνοδεύεται από ουσιαστική εκπαίδευση στην ψηφιακή υγιεινή.
Απαγορεύσεις εναντίον πραγματικότητας
Η απαγόρευση από μόνη της, ωστόσο, δεν αποτελεί μαγική λύση. Μόλις το 25% των συμμετεχόντων δήλωσε πρόθεση να διακόψει τη χρήση μετά το μέτρο. Το υπόλοιπο 70% σχεδίαζε είτε να συνεχίσει να παρακολουθεί περιεχόμενο χωρίς λογαριασμό είτε να παρακάμψει τους τεχνικούς περιορισμούς.
Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τέτοιες πρωτοβουλίες ανοίγουν τον αναγκαίο διάλογο ανάμεσα σε γονείς, εκπαιδευτικούς και παιδιά γύρω από τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος, ένα πρώτο απαραίτητο βήμα πριν αλλάξει η συμπεριφορά.
Η αναντικατάστατη αξία της δια ζώσης επαφής
Σε παράλληλη μελέτη της ίδιας ομάδας στο JMIR Mental Health, οι ερευνητές παρακολούθησαν τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις μεγαλύτερων εφήβων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συναντήσεις πρόσωπο με πρόσωπο άφηναν τους νέους με σημαντικά εντονότερο αίσθημα αποδοχής και θετικής διάθεσης σε σχέση με τις διαδικτυακές επαφές.
Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσαν τα κοινωνικά ευαίσθητα άτομα, τα οποία ένιωθαν προσωρινή ανακούφιση online έχοντας περισσότερο χρόνο να επεξεργαστούν τις απαντήσεις τους.
Σε βάθος χρόνου, ωστόσο, η πραγματική, φυσική επαφή παραμένει το θεμέλιο της ψυχικής ανθεκτικότητας.
Η προστασία των εφήβων δεν κρίνεται μόνο σε έναν διακόπτη απαγόρευσης, αλλά στον τρόπο και στον χρόνο που τους επιτρέπουμε να διαβούν την ψηφιακή πόρτα, στηρίζοντάς τους ώστε να μη χάσουν τη σύνδεση με την πραγματική ζωή.
Έρευνα: Anna Bilston et al, Planned Social Media Ban and Depression and Anxiety in Adolescents, JAMA Network Open (2026). DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2026.31107
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811