Οι μοναχικοί άνθρωποι νιώθουν την καρδιά τους να χτυπά το ίδιο ακριβώς με όλους αλλά ο εγκέφαλός τους την «διαβάζει» αλλιώς. Δες τι αποκάλυψε νέα έρευνα για τη σχέση μοναξιάς, σώματος και υπερεπαγρύπνησης.
Οι επιστήμονες ανακαλύπτουν όλο και περισσότερο ότι η μοναξιά συνδέεται επίσης με το πώς ανταποκρινόμαστε στα αρνητικά συναισθήματα και πόσο ευαίσθητοι γινόμαστε σε ενδείξεις κοινωνικής απειλής.
Για πολύ καιρό, οι ψυχολόγοι περιέγραφαν τη μοναξιά ως τη δυσφορία που προκύπτει από την επιθυμία για περισσότερη κοινωνική σύνδεση από όση αισθανόμαστε ότι έχουμε, αλλά υπάρχει μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στη μοναξιά.
Οι πιο μοναχικοί συμμετέχοντες ήταν πιο πιθανό να θεωρούν τις σωματικές τους αισθήσεις ως αρνητικές ή αναξιόπιστες, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Χιροσίμα. Ερεύνησαν τη σχέση ανάμεσα στη μοναξιά και την ενδοδεκτικότητα, την ικανότητα του εγκεφάλου να αντιλαμβάνεται και να ερμηνεύει εσωτερικά σωματικά σήματα, όπως ο καρδιακός παλμός, σε μια ομάδα υγιών, νεαρών φοιτητών πανεπιστημίου.
Ανακάλυψαν ότι τα πιο μοναχικά άτομα ανίχνευαν τον καρδιακό τους παλμό με την ίδια ακρίβεια όπως και οι συνομήλικοί τους, όμως ερμήνευαν και ένιωθαν πολύ διαφορετικά για τα σωματικά τους σήματα.
Τα πιο μοναχικά άτομα ανέφεραν ότι ένιωθαν λιγότερο άνετα και λιγότερο ικανά να ρυθμίσουν τις συναισθηματικές και σωματικές τους εμπειρίες, ενώ παράλληλα εμφάνιζαν ασθενέστερες αυτόματες εγκεφαλικές αποκρίσεις στον καρδιακό τους παλμό στις μετωπιαίες περιοχές του εγκεφάλου. Οι ερευνητές πρότειναν ότι αυτή η ασθενέστερη επεξεργασία θα μπορούσε να είναι ο λόγος για τον οποίο η μοναξιά κρατά το σώμα κλειδωμένο σε μια κατάσταση υψηλής εγρήγορσης ή υπερεπαγρύπνησης.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Biological Psychology.
Μπορούν να νιώσουν τον καρδιακό παλμό;
Ο κόσμος αντιμετωπίζει ένα σημαντικό πρόβλημα μοναξιάς, με περίπου έναν στους έξι ανθρώπους παγκοσμίως να βιώνει μοναξιά, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Για να βρούμε ουσιαστικούς τρόπους αντιμετώπισής της, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τις λεπτομέρειες της μοναξιάς, όχι μόνο τις ψυχολογικές αλλά και τις βιολογικές.
Οι ψυχολόγοι γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η χρόνια μοναξιά συνδέεται με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως υψηλό στρες, κατάθλιψη και δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Όμως το πώς ακριβώς η μοναξιά προκαλεί αυτές τις επιπτώσεις παρέμενε ασαφές.
Ο εγκέφαλος διαρκώς «διαβάζει» σήματα από το εσωτερικό του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του καρδιακού παλμού. Αυτή η διαδικασία, που ονομάζεται ενδοδεκτικότητα, βοηθά να διαμορφωθεί το πώς βιώνουμε τα συναισθήματα και πώς αυτορρυθμιζόμαστε. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν είχαν εξετάσει άμεσα αν η μοναξιά συνδέεται με αυτή τη διαδικασία. Επηρεάζει η μοναξιά το πόσο ακριβώς ανιχνεύουμε τα σωματικά σήματα, το πώς νιώθουμε γι’ αυτά, ή και τα δύο;
Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν το ερώτημα με 39 υγιείς νεαρούς ενήλικες, οι οποίοι ολοκλήρωσαν και τις τρεις αξιολογήσεις σε μία μόνο συνεδρία 60 λεπτών. Αρχικά, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια που αξιολογούσαν τη μοναξιά και την κοινωνική απομόνωση, τη σωματική επίγνωση και τα καταθλιπτικά συμπτώματα.
Στη συνέχεια, σε ένα ήσυχο δωμάτιο, ολοκλήρωσαν δύο δοκιμασίες καρδιακού παλμού: Στην πρώτη, κάθονταν ήσυχα και μετρούσαν τους καρδιακούς τους παλμούς σε τυχαία επιλεγμένα διαστήματα 25–50 δευτερολέπτων, ενώ στη δεύτερη, άκουγαν μια σειρά από ήχους και έκριναν αν κάθε ήχος συνέπιπτε με τον πραγματικό τους καρδιακό παλμό. Τέλος, οι ερευνητές κατέγραψαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα σε κατάσταση ηρεμίας με ΗΕΓ, παράλληλα με την καρδιακή τους δραστηριότητα με ΗΚΓ.
Τα σωματικά σήματα φαίνονται πιο αρνητικά
Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι τα πιο μοναχικά άτομα σημείωσαν χαμηλότερη βαθμολογία σε τέσσερις τομείς σωματικής επίγνωσης: εμπιστοσύνη, αυτορρύθμιση, συναισθηματική επίγνωση και απαλλαγή από την ανησυχία. Η μοναξιά δεν συνδεόταν με τη γενική προσοχή στο σώμα, αλλά συνδεόταν συγκεκριμένα με το πώς οι άνθρωποι αξιολογούν και ρυθμίζουν συναισθηματικά τα σωματικά τους σήματα.
Τα πιο μοναχικά άτομα εμφάνισαν επίσης ασθενέστερες αυτόματες αποκρίσεις εγκεφαλικών κυμάτων στους δικούς τους καρδιακούς παλμούς. Οι ερευνητές εντόπισαν αυτό το ασθενές σήμα στον αριστερό ραχιαίο-πλευρικό προμετωπιαίο φλοιό, μια περιοχή του εγκεφάλου που λειτουργεί ως κέντρο ελέγχου για τη ρύθμιση των συναισθημάτων και την αυτορρύθμιση. Ωστόσο, αυτή η ασθενέστερη απόκριση συνδεόταν συγκεκριμένα με τη μοναξιά και δεν μπορούσε να εξηγηθεί από την κατάθλιψη, την ηλικία ή το φύλο.
Ένα σώμα σε διαρκή εγρήγορση
Οι ερευνητές βρήκαν μοτίβα συμπεριφοράς και δραστηριότητας εγκεφάλου-καρδιάς που ήταν συνεπή με το μοντέλο υπερεπαγρύπνησης της μοναξιάς, το οποίο υποδεικνύει ότι όταν ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να ρυθμίσει τα εσωτερικά σήματα στρες του σώματος, μπορεί να αφήνει τα μοναχικά άτομα πιο ευαίσθητα και σε επιφυλακή απέναντι σε πιθανές απειλές.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η μοναξιά δεν μειώνει την ικανότητα ενός ατόμου να αισθάνεται σωματικά σήματα, αλλά αντίθετα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα σήματα γίνονται κατανοητά και κρίνονται. Το αν αυτή η αλλαγή στη σωματική επίγνωση οδηγεί στη μοναξιά, προκύπτει από αυτήν ή αναπτύσσεται παράλληλα μαζί της παραμένει ένα ερώτημα που μόνο μελλοντικές πειραματικές και διαχρονικές μελέτες μπορούν να απαντήσουν.
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811