Νέα έρευνα αποκαλύπτει πώς ο μηρυκασμός στην κατάθλιψη λειτουργεί ως «νοητική παγίδα». Η δυσκολία απεμπλοκής από αρνητικά σενάρια θολώνει την κρίση, οδηγώντας σε έντονη αναποφασιστικότητα και λάθος επιλογές στην καθημερινότητα.
Αν και η χαμηλή διάθεση είναι το πιο γνωστό σύμπτωμα της κατάθλιψης, η αναποφασιστικότητα και η μεροληπτική σκέψη είναι εξίσου κοινές. Ωστόσο, αυτά τα προβλήματα, που οδηγούν σε καθυστερήσεις στη λήψη σημαντικών αποφάσεων —και σε μεγαλύτερη πιθανότητα λανθασμένων επιλογών— λαμβάνουν λιγότερη προσοχή, γράφουν οι συγγραφείς πρόσφατης μελέτης στο περιοδικό Emotion.
Πολλές θεωρίες για τις δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων βασίζονται στην ιδέα ότι τα άτομα με κατάθλιψη δεν ανταποκρίνονται επαρκώς σε ανταμοιβές ή τιμωρίες. Ωστόσο, οι ερευνητές Hang Yang και Marieke van Vugt από το Πανεπιστήμιο του Groningen υποστηρίζουν ότι ο μηρυκασμός —η υπερβολική ενασχόληση με τα αίτια και τις συνέπειες αρνητικών συναισθημάτων— διαταράσσει τη διαδικασία, καθιστώντας αδύνατη τη σωστή στάθμιση των διαθέσιμων επιλογών.
ACADEMY Σεμινάρια: -50% Έκπτωση για Θεραπευτές. Γίνε Καλύτερος Σήμερα!
Για να διερευνήσουν αυτή την ιδέα, οι ερευνητές εξέτασαν 124 συμμετέχοντες ως προς τα καταθλιπτικά τους συμπτώματα και την τάση τους για μηρυκασμό, εστιάζοντας ιδιαίτερα στο πόσο δύσκολο τους ήταν να σταματήσουν μια σκέψη μόλις αυτή ξεκινήσει. Διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν υψηλή βαθμολογία στον μηρυκασμό έτειναν να εμφανίζουν και εντονότερα συμπτώματα κατάθλιψης.
Στο κύριο μέρος του πειράματος, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να γράψουν για ένα προσωπικό αρνητικό θέμα ώστε να ενεργοποιηθεί ο μηρυκασμός. Στη συνέχεια, ενώ η εγκεφαλική τους δραστηριότητα παρακολουθούνταν με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), ολοκλήρωσαν γνωστικές δοκιμασίες. Κατά διαστήματα, έπρεπε να αναφέρουν αν η σκέψη τους ήταν εστιασμένη στην εργασία ή αν είχαν «κολλήσει» σε προσωπικά ζητήματα, αδυνατώντας να αποσπαστούν.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι όσοι εμφάνιζαν έντονο μηρυκασμό έκαναν περισσότερα λάθη και χρειάζονταν σημαντικά περισσότερο χρόνο για να λάβουν απλές αποφάσεις. Τα δεδομένα του EEG αποκάλυψαν ότι οι περίοδοι μηρυκασμού συνοδεύονταν από αυξημένη δραστηριότητα κυμάτων άλφα, τα οποία συνδέονται με μια κατάσταση «αφηρημάδας» και έλλειψης συγκέντρωσης.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι ο μηρυκασμός εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την έκπτωση στη λήψη αποφάσεων σε άτομα ευάλωτα στην κατάθλιψη. Σημειώνεται πάντως ένας περιορισμός της μελέτης: η πλειονότητα των συμμετεχόντων με υψηλό μηρυκασμό ήταν γυναίκες, γεγονός που απαιτεί περαιτέρω έρευνα για την επίδραση του φύλου στα αποτελέσματα.
Έρευνα: Yang, H., & van Vugt, M. (2025). “Sticky” thinking disrupts decision making for individuals with a tendency toward worry and depression. Emotion, 25(4), 997–1010. https://doi.org/10.1037/emo0001449
Απόδοση – Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811