Τις μέρες που ο κόσμος γιορτάζει, κάποιοι δίνουν πιο σιωπηλές μάχες: απέναντι στην ασθένεια, την αγωνία, την απώλεια ή την εξάντληση.
Η ωραιότερη, κατά πολλούς, περίοδος του έτους, τα Χριστούγεννα, είναι προ των πυλών. Υπάρχει προσμονή και χαρά για τις οικογενειακές συγκεντρώσεις, τα δώρα, τους στολισμούς, το γιορτινό φαγητό, τα ψώνια, τα κάλαντα, και ό,τι άλλο είναι συνδεδεμένο με τα Χριστούγεννα. Δυστυχώς, όμως, η πραγματικότητα των γιορτών δεν είναι για όλους έτσι.
Ως άνθρωπος και ως επαγγελματίας υγείας, φέτος τα Χριστούγεννα η σκέψη μου τρέχει σε όσους θα αναγκαστούν να περάσουν τις γιορτές νοσηλευόμενοι σε κάποιο νοσοκομείο, είτε για λόγους σωματικής, είτε ψυχικής υγείας – τα δύο, άλλωστε, συνδέονται. Αυτό μπορεί να αφορά τόσο τους ίδιους τους ασθενείς, όσο και το φιλικό, οικογενειακό και συγγενικό τους περιβάλλον. Συνάμα, σκέπτομαι και συμπάσχω με το ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό που θα εργάζεται τις γιορτινές ημέρες.
Οι συνάνθρωποί μας που νοσούν θα περάσουν τις μέρες αυτές ανάμεσα σε αγνώστους, κάτω από τα ψυχρά φώτα του νοσοκομείου, με ιατρικά μηχανήματα γύρω τους και ένα δίσκο ασθενών στη θέση ενός γιορτινού τραπεζιού. Κάπου πιο πέρα, ένα στολισμένο δέντρο στον διάδρομο θυμίζει πως είναι γιορτές, μα συχνά φαντάζει παράταιρο μέσα σε αυτό το περιβάλλον. Και κάπως έτσι, ανακαλούν ίσως στιγμές γύρω από τζάκια και οικογενειακές γιορτές, μέσα στη θαλπωρή του σπιτιού τους. Αυτή η αντίθεση με τον «λαμπερό έξω κόσμο» μπορεί να οξύνει τα αρνητικά συναισθήματα.
Οι ασθενείς στις γιορτές είναι πιθανό να βιώσουν έντονα συναισθήματα άγχους, θλίψης, μοναξιάς, ακόμα και απελπισίας εκεί που η ελπίδα στερεύει. Κάποιοι μπορεί να έχουν σκέψεις αυτοκαταστροφής, ή ακόμα και να αυτοτραυματιστούν. Άλλοι ίσως υποτροπιάσουν, περνώντας επεισόδια κατάθλιψης, αναβίωσης παλαιού συναισθηματικού τραύματος, ή ακόμα και ψυχωτικά επεισόδια ακούγοντας φωνές και νιώθοντας εγκαταλελειμμένοι, απορριμμένοι, ή διωγμένοι. Ορισμένοι θα αισθάνονται πόνο, σωματικό ή ψυχικό, χρόνιο ή οξύ. Μπορεί να αναρρώνουν από ένα χειρουργείο, να κάνουν χημειοθεραπείες ή να κάνουν μικρά βήματα υποβασταζόμενοι, τραυματισμένοι ύστερα από κάποιο ατύχημα.
Το περιβάλλον τους θα αγωνιά για την εξέλιξη της υγείας τους και την τύχη τους. Θα περιμένει καρτερικά κάποιον εφημερεύοντα ιατρό να φανεί για να τους δώσει τα νέα για την υγεία του αγαπημένου τους προσώπου. Θα κοιμούνται ή θα ξενυχτούν τυλιγμένοι με μια κουβέρτα σε μια καρέκλα, δίπλα στο κρεβάτι του δικού τους ανθρώπου, ή σε κάποια αίθουσα αναμονής. Θα παρατηρούν αν ο ασθενής ηρεμεί, αν πονάει, αν χρειάζεται κάτι, πώς αναπνέει. Ίσως θα σκέφτονται γιατί έτυχε σε εκείνους αυτή η δοκιμασία και θα εύχονται να περάσει. Και μέσα σε όλα αυτά, θα προσπαθούν να σταθούν όρθιοι και να δώσουν κουράγιο στον εαυτό τους και στους αγαπημένους τους.
Στον αγώνα τους δεν είναι μόνοι. Ακούραστα και με ζήλο, ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό θα τρέχει γύρω τους για να τους συνδράμει, να τους θεραπεύσει, κάποτε ακόμα και να τους κρατήσει στη ζωή. Μακριά οι ίδιοι από τις οικογένειές τους και τον αχό των γιορτών, μοχθούν νυχθημερόν αφοσιωμένοι στο έργο τους.
Δεν μπορώ στο σημείο αυτό παρά να τονίσω τη σημασία της πρόληψης, όπου και όπως είναι εφικτή. Απευθυνθείτε εγκαίρως σε κάποιον ειδικό ψυχικής ή σωματικής υγείας, επικοινωνήστε σε γραμμές βοήθειας, επισκεφτείτε το τμήμα επειγόντων αν παραστεί ανάγκη. Καταναλώστε αλκοόλ με μέτρο – και ποτέ όταν οδηγείτε – και αποφύγετε τη χρήση ναρκωτικών ουσιών.
Εύχομαι ολόψυχα η γέννηση του Θεανθρώπου να φέρει υγεία, αγάπη και ελπίδα σε όλους τους ασθενείς, τις οικογένειες και τους φίλους τους, καθώς και στο ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό της χώρας και τις οικογένειες αυτών. Χρόνια πολλά και καλή δύναμη σε όλους!
Συγγραφέας: Ολυμπία Αγαλιώτη, Ψυχίατρος, Κέντρο Ψυχικής Υγείας ΑΡΚΕΣΙΣ
Επικοινωνία: 217 000 5353 & info@arkesis.com.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811