Νέα μεγάλη έρευνα συνδέει τη μακροχρόνια έκθεση σε μικροσωματίδια PM2.5 με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης στους ηλικιωμένους. Η αέρια ρύπανση φαίνεται να πυροδοτεί φλεγμονές στον εγκέφαλο, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα άτομα με υποκείμενα νοσήματα.
Η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια, όπως τα συστατικά των PM2.5 στον μολυσμένο αέρα, μπορεί όχι μόνο να προκαλέσει αναπνευστικές νόσους, αλλά και να αυξήσει τον κίνδυνο κατάθλιψης σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα σε όσους ζουν με προϋπάρχουσες καρδιακές, μεταβολικές και νευρολογικές παθήσεις.
Η κατάθλιψη έχει προκαλέσει μεγαλύτερη απώλεια υγιούς ζωής παγκοσμίως από οποιαδήποτε άλλη ψυχική πάθηση, στερώντας από τους ανθρώπους τη θέληση να εκτελούν βασικές καθημερινές δραστηριότητες. Μια ανάλυση παγκόσμιων δεδομένων υγείας το 2021 έδειξε ότι το σύνολο των ετών που έζησαν οι άνθρωποι με αναπηρία ή μειωμένη ποιότητα ζωής λόγω κατάθλιψης ανήλθε σε περίπου 56,3 εκατομμύρια έτη.
Μια πρόσφατη πληθυσμιακή μελέτη κοόρτης συνέλεξε δεδομένα από σχεδόν 23,7 εκατομμύρια δικαιούχους του Medicare στις ΗΠΑ, ηλικίας 65 ετών και άνω, μεταξύ 2000 και 2018. Στόχος ήταν να εξεταστούν συγκεκριμένα συστατικά της έκθεσης σε PM2.5, τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνδυασμό, και η συσχέτισή τους με τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης.
Μεταξύ των συμμετεχόντων, περισσότεροι από 5,5 εκατομμύρια εμφάνισαν κατάθλιψη κατά την περίοδο παρακολούθησης. Τα ευρήματα αυτά δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό JAMA Network Open.
Η βαθύτερη ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε ότι οι άνθρωποι που ζούσαν σε περιοχές με υψηλότερα επίπεδα λεπτών σωματιδίων ρύπανσης είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη.
Ένας συνδυασμός συγκεκριμένων συστατικών των PM2.5 συνδέθηκε ισχυρότερα με την κατάθλιψη από ό,τι τα συνολικά επίπεδα ρύπανσης από μόνα τους. Με κάθε αύξηση τεταρτημορίου στην έκθεση σε αυτό το μείγμα, ο κίνδυνος εμφάνισης κατάθλιψης αυξανόταν κατά περίπου 7%.
ACADEMY Σεμινάρια: -50% Έκπτωση για Θεραπευτές. Γίνε Καλύτερος Σήμερα!
Η επίθεση των λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων
Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν προκαλείται από έναν μόνο τύπο ρύπου, αλλά είναι ένα κοκτέιλ αόρατων αερίων και λεπτών σωματιδίων που απελευθερώνονται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες.
Μεταξύ αυτών, τα PM2.5 —σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα— είναι τα πιο επιβλαβή κατά την εισπνοή.1 Είναι τόσο μικρά που μπορούν να διεισδύσουν στην κυκλοφορία του αίματος και στους πνεύμονες, προσπερνώντας ακόμη και τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
Επιπλέον, μπορούν να πυροδοτήσουν φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, γεγονός που είναι ακόμη πιο επικίνδυνο για άτομα με υπάρχουσες συννοσηρότητες.
Αν και ένας αυξανόμενος όγκος ερευνών υποδηλώνει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να παίζει ρόλο στην κατάθλιψη, λίγα ήταν γνωστά για τα συγκεκριμένα συστατικά που κρύβονταν πίσω από τις αυξημένες πιθανότητες.
Αναλύοντας τα δεδομένα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μακροχρόνια έκθεση στα PM2.5, και ιδιαίτερα στα συστατικά του θειικού άλατος, του στοιχειακού άνθρακα και της σκόνης εδάφους, συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης. Τα αποτελέσματα υπέδειξαν επίσης ότι η συσχέτιση ήταν πιο έντονη μεταξύ των ηλικιωμένων με υπάρχουσες μεταβολικές, καρδιαγγειακές ή εγκεφαλικές παθήσεις.
Τα ευρήματα αποκάλυψαν μια ακόμη διαδρομή μέσω της οποίας η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής ενός ατόμου. Η διασφάλιση καλύτερης δημόσιας υγείας απαιτεί αυστηρότερη ρύθμιση των επιπέδων των PM2.5, ιδιαίτερα εκείνων που προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίμων και τις εκπομπές οχημάτων.
Έρευνα: Yanling Deng et al, Exposure to Multiple Fine Particulate Matter Components and Incident Depression in the US Medicare Population, JAMA Network Open (2025). DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2025.51042
Απόδοση – Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811