Άνθρωποι και εποχές

Ο άνθρωπος δεν διαχωρίζεται από το περιβάλλον του με το οποίο το σώμα του αλληλεπιδρά.

Το βιβλίο «Άνθρωποι και εποχές» του νευροψυχίατρου και ψυχαναλυτή Boris Cyrulnik κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέλευθος και μπορείτε να το βρείτε εδώ: www.kelefthos.gr

«Όταν η ζωή μάς φαίνεται αποκλειστικά αποτέλεσμα της βιολογίας ή αποκλειστικά προϊόν της κοινωνίας, χάνουμε την ουσία της ανθρώπινης εμπειρίας. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να γίνει κατανοητός αποκομμένος από το περιβάλλον του. Το σώμα, ο εγκέφαλος, τα συναισθήματα και ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο διαμορφώνονται διαρκώς από την αλληλεπίδραση ανάμεσα στη φύση και στον πολιτισμό.

Από τη στιγμή της σύλληψης, ο οργανισμός δεν αναπτύσσεται μέσα σε ένα κενό. Η μήτρα, το σώμα της μητέρας, οι ορμόνες, οι συγκινήσεις της, η ποιότητα των σχέσεών της, η κοινωνική της θέση, όλα αφήνουν αποτυπώματα στον εγκέφαλο του παιδιού. Αργότερα, η οικογένεια, η γλώσσα, οι αφηγήσεις, οι αξίες και οι εμπειρίες συνεχίζουν να χαράζουν νέα μονοπάτια στον ψυχισμό.

Ο εγκέφαλος δεν είναι ένα στατικό όργανο που λειτουργεί ανεξάρτητα από τη ζωή. Αντίθετα, μεταμορφώνεται συνεχώς. Κάθε εμπειρία, κάθε σχέση, κάθε τραύμα και κάθε στιγμή ασφάλειας τροποποιεί τα νευρωνικά του κυκλώματα. Γι’ αυτό και δύο άνθρωποι με παρόμοια γενετική καταγωγή μπορούν να βλέπουν τον κόσμο με εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Η ψυχή δεν κατοικεί έξω από το σώμα ούτε το σώμα λειτουργεί χωρίς την ψυχή. Τα συναισθήματα αποκτούν βιολογική υπόσταση και οι λέξεις μετατρέπονται σε χημικές αντιδράσεις. Μια προσβολή μπορεί να επιταχύνει τον καρδιακό ρυθμό. Μια τρυφερή κουβέντα μπορεί να μειώσει τις ορμόνες του στρες. Η αγάπη, ο φόβος, η μοναξιά ή η ελπίδα δεν είναι αφηρημένες έννοιες· μετασχηματίζουν κυριολεκτικά τον εγκέφαλό μας.

Αυτό σημαίνει ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι ολοκληρωτικά προκαθορισμένος. Η βιολογία δημιουργεί δυνατότητες, όμως το περιβάλλον τις ενεργοποιεί, τις περιορίζει ή τις μεταμορφώνει. Ακόμη και μετά από δύσκολες εμπειρίες, ο εγκέφαλος διατηρεί μια αξιοσημείωτη πλαστικότητα. Η ανθεκτικότητα δεν είναι θαύμα ούτε έμφυτο χάρισμα· είναι η δυνατότητα ενός οργανισμού να ξαναχτίσει νέες διαδρομές όταν βρεθεί μέσα σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον.

Η ανθρώπινη ιστορία δεν είναι παρά η συνεχής αλληλεπίδραση ανάμεσα στις κλιματικές αλλαγές, στις τεχνολογικές ανακαλύψεις, στις κοινωνικές δομές και στις αφηγήσεις που δίνουν νόημα στη ζωή μας. Οι πολιτισμοί αλλάζουν επειδή αλλάζει το περιβάλλον, αλλά και επειδή αλλάζουν οι ιστορίες που λέμε για τον εαυτό μας.

Η ψυχοοικολογία μάς καλεί να εγκαταλείψουμε τη γραμμική σκέψη. Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία που εξηγεί την ανθρώπινη συμπεριφορά. Κάθε άνθρωπος είναι το αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης συνάντησης ανάμεσα στα γονίδιά του, στο σώμα του, στις σχέσεις του, στην εποχή του και στις ιστορίες που τον περιβάλλουν. Κατανοώντας αυτή τη διαρκή αλληλεπίδραση, μπορούμε να δούμε την ανθρώπινη ύπαρξη όχι ως μια σταθερή ταυτότητα αλλά ως μια αδιάκοπη διαδικασία μεταμόρφωσης».

Το βιβλίο «Άνθρωποι και εποχές» του νευροψυχίατρου και ψυχαναλυτή Boris Cyrulnik κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέλευθος και μπορείτε να το βρείτε εδώ: www.kelefthos.gr