Το άρθρο αυτό αποδομεί τον μύθο του «ουδέτερου» θεραπευτή και αποκαλύπτει πώς η βαθιά συναισθηματική σύνδεση και τα αυστηρά όρια μετατρέπουν την ψυχοθεραπεία σε μια μοναδική εμπειρία ζωής.
Είναι αδύνατον για δύο ανθρώπους να συναντιούνται και να συζητούν τις πιο προσωπικές λεπτομέρειες της ζωής του ενός, εβδομάδα με την εβδομάδα, χωρίς να εγείρονται έντονα συναισθήματα και στους δύο. Όταν η ψυχοθεραπεία είναι αληθινή, αγγίζει όλο το φάσμα της συναισθηματικής ζωής: φροντίδα, στοργή, έλξη, απώθηση, χαρά, λύπη, θυμό, αδιαφορία, ανταγωνιστικότητα, δυσαρέσκεια, φθόνο. Τα πάντα.
Τα ισχυρά συναισθήματα αναδύονται αναγκαστικά στις στενές ανθρώπινες σχέσεις και η ουσιαστική ψυχοθεραπεία είναι μια στενή σχέση. Σε ορισμένα σημεία μοιάζει με άλλες προσωπικές σχέσεις, βγάζοντας τον καλύτερο και τον χειρότερο εαυτό μας. Σε άλλα, όμως, δεν μοιάζει με καμία άλλη σχέση που θα βιώσουμε ποτέ.
Αν η ψυχοθεραπεία έχει νόημα, τελικά αλλάζει και τους δύο ανθρώπους. Ο Sigmund Freud ήταν ο πρώτος που το κατάλαβε αυτό, γράφοντας το 1905: Κανείς που, όπως εγώ, ανακαλεί τους πιο πονηρούς από εκείνους τους ημι-εξημερωμένους δαίμονες που κατοικούν στο ανθρώπινο κτήνος… δεν μπορεί να περιμένει ότι θα βγει από τη μάχη αλώβητος.
Αντίθετα με την κοινή πεποίθηση, οι ψυχοθεραπευτές δεν εκπαιδεύονται να «σβήνουν» τα συναισθήματά τους. Αυτό που κάνουν είναι να καλλιεργούν την ικανότητα να νιώθουν πλήρως τα συναισθήματά τους χωρίς να ενεργούν βάσει αυτών.
Στη γλώσσα της θεραπείας, τα «εμπεριέχουν». Οι έμπειροι θεραπευτές χρησιμοποιούν αυτά τα συναισθήματα ως πηγή πληροφοριών για τον ασθενή. Για παράδειγμα, αν ένας θεραπευτής νιώθει «αόρατος» με έναν ναρκισσιστικό ασθενή, μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι αυτό ακριβώς νιώθουν και οι άλλοι άνθρωποι στη ζωή του ασθενούς, οδηγώντας τις σχέσεις του σε αποτυχία.
Για να εργαστεί κανείς με τέτοιες δυνάμεις, είναι απαραίτητο το θεραπευτικό «πλαίσιο». Όπως το κάδρο μιας εικόνας, το πλαίσιο οριοθετεί τη θεραπεία από την υπόλοιπη ζωή. Ο θεραπευτής θα έχει μαζί σας μόνο μια θεραπευτική σχέση — δεν θα γίνει φίλος, εραστής ή συνεργάτης σας. Θα τηρεί σταθερά ραντεβού, θα ξεκινά και θα τελειώνει στην ώρα του και θα αποφεύγει τη σωματική επαφή.
Αυτά τα όρια μπορεί να φαίνονται ψυχρά, αλλά αποτελούν την απόσταξη σοφίας γενεών. Παρέχουν την ασφάλεια που χρειάζεται ο ασθενής για να ανοιχτεί πραγματικά. Όσο πιο ασφαλή είναι τα όρια, τόσο μεγαλύτερη είναι η ελευθερία μέσα σε αυτά. Είναι ασφαλές να εμβαθύνετε σε φαντασιώσεις μόνο όταν είστε σίγουροι ότι θα παραμείνουν στη σφαίρα της φαντασίας. Μπορείτε να συζητήσετε την επιθυμία σας να φιλήσετε ή να χτυπήσετε τον θεραπευτή σας, μόνο όταν γνωρίζετε ότι δεν θα υπάρξουν πραγματικά φιλιά ή χτυπήματα.
Η ψυχοθεραπεία, όταν γίνεται σωστά, δεν είναι μια πνευματική εμπειρία· είναι μια ισχυρή συναισθηματική εμπειρία. Και στα κατάλληλα επαγγελματικά χέρια, μπορεί να αλλάξει τη ζωή σας.
Απόδοση – Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811