Ανακάλυψε τι πραγματικά προσφέρει η ψυχοθεραπεία, πώς λειτουργεί και γιατί βοηθά ακόμη κι όταν δεν υπάρχει διάγνωση. Μια ουσιαστική ματιά στον σύγχρονο άνθρωπο.
Από την ψυχανάλυση έως τη γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία και τις νεότερες προσεγγίσεις, η ψυχοθεραπεία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα μεθόδων. Παρά την ποικιλία, ένα στοιχείο παραμένει κοινό: η βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον εαυτό του.
Ο Σαμ απευθύνθηκε σε έναν ψυχοθεραπευτή σε μια περίοδο που η δουλειά του είχε αρχίσει να τον εξουθενώνει. Παρότι είχε φτάσει σε μια θέση ευθύνης που επιθυμούσε για χρόνια, ένιωθε να «κολλάει». Δεν ήταν καταθλιπτικός, απλώς μπλοκαρισμένος. Χρειάστηκε καιρό μέχρι να αποφασίσει να ζητήσει υποστήριξη. «Τι θα μπορούσε να κάνει κάποιος για μένα, αφού δεν έχω κάποια συγκεκριμένη ψυχική διαταραχή;» αναρωτιόταν.
Στην εποχή μας, όλο και περισσότεροι στρέφονται στην ψυχοθεραπεία ακόμη και χωρίς κάποια επίσημη διάγνωση. Η συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία έχει ανοίξει, και μαζί της η κατανόηση ότι η ψυχοθεραπεία δεν αφορά μόνο στη διαχείριση συμπτωμάτων, αλλά και στη βαθύτερη σχέση μας με τον εαυτό μας και τη ζωή μας.
Υπάρχει «σωστή» ψυχοθεραπεία;
Οι ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις έχουν διαφορετικές θεωρήσεις:
– Η ψυχανάλυση εστιάζει στο ασυνείδητο.
– Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (CBT) στη διόρθωση δυσλειτουργικών σκέψεων.
– Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία στα νοήματα και τις αξίες του ανθρώπου.
– Η ACT (Αποδοχή και Δέσμευση) στην ευελιξία και την εστίαση στις αξίες.
Είναι εύκολο να πιστέψει κάποιος ότι πρέπει να βρει μία «σωστή» προσέγγιση και να αποφύγει το λάθος. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν πως οι περισσότερες ψυχοθεραπείες έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα με κάποιες σημαντικές εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, στην Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή θεωρείται κρίσιμη η εξειδικευμένη CBT.
Αυτό που τελικά μετρά περισσότερο δεν είναι η θεωρία, αλλά:
- η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης,
- ο κοινός καθορισμός στόχων,
- η ενσυναίσθηση του ψυχοθεραπευτή και η ικανότητά του να ακούει πραγματικά.
Ο πυρήνας της ψυχοθεραπείας: να μάθουμε να σκεφτόμαστε βαθύτερα
Κάθε ψυχοθεραπευτική σχολή αναδεικνύει μια διαφορετική πλευρά της ανθρώπινης εμπειρίας. Όμως ο κοινός στόχος όλων είναι ένας: να μας βοηθήσουν να σκεφτούμε ουσιαστικά για τη ζωή μας, τις σχέσεις μας και τον εαυτό μας.
Στην ψυχοθεραπεία, η «σκέψη» δεν σημαίνει μηρυκασμός ή εμμονική ανάλυση. Σημαίνει να παρατηρούμε:
– τι επιθυμούμε,
– τι φοβόμαστε,
– πώς αντιδρούμε,
– πώς αποφεύγουμε,
– πού μένουμε στάσιμοι.
Η ψυχοθεραπευτική συνάντηση λειτουργεί ως ένας ασφαλής, σταθερός χώρος όπου ο άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του και να τα επεξεργαστεί χωρίς βιασύνη ή πίεση.
Γιατί η ψυχοθεραπεία δεν είναι “πληρωμένη φιλία”
Οι φίλοι προσφέρουν στήριξη, αλλά η σχέση μαζί τους είναι αμοιβαία: προστατεύουμε και εκείνοι εμάς, συχνά αποφεύγοντας να θίξουμε δύσκολες αλήθειες.
Ο ψυχοθεραπευτής, αντίθετα:
- μένει συνειδητά εστιασμένος στον άνθρωπο απέναντί του,
- παρατηρεί πότε αποφεύγει σημαντικά θέματα,
- ξέρει πότε να παρέμβει και πότε να κρατήσει σιωπή,
- εκπαιδεύεται στο να διαχειρίζεται τις δικές του συναισθηματικές αντιδράσεις,
- καλλιεργεί έναν χώρο όπου ο θεραπευόμενος μπορεί να σκεφτεί βαθύτερα.
Η ψυχοθεραπεία λειτουργεί όταν το άτομο προσπαθεί πραγματικά να καταλάβει τι συμβαίνει μέσα του.
Η ιστορία του Σαμ: όταν η ζωή δεν ακολουθεί πια το «σενάριο»
Ο Σαμ συνειδητοποίησε μέσα από την ψυχοθεραπεία ότι επί χρόνια ακολουθούσε μια πορεία που δεν είχε επιλέξει πραγματικά. Απλώς συμπορευόταν με απαιτήσεις και προσδοκίες άλλων.
Όταν όμως ήρθαν τα δύσκολα, όπως η φθίνουσα υγεία ενός γονιού, μια ταραγμένη περίοδος στον γάμο, η πτώση της αυτοπεποίθησής του, ο «αυτόματος πιλότος» σταμάτησε να λειτουργεί.
Στην ψυχοθεραπεία κατάφερε για πρώτη φορά να μιλήσει για τις επιλογές του, τις ανάγκες του και τις ευαλωτότητές του. Δεν εξαφανίστηκε απλώς ένα δυσάρεστο συναίσθημα.
Άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόταν τον εαυτό του και τη ζωή του.
Η ψυχοθεραπεία τον βοήθησε να δει καθαρά τις αξίες του και να πάρει πιο συνειδητές αποφάσεις, κάτι που σπάνια πετυχαίνουμε μόνοι μας, μέσα στον θόρυβο της καθημερινότητας.
Με πληροφορίες από The Guardian. Συγγραφέας: Huw Green
