Μια δοκιμασμένη συμπεριφορική θεραπεία δίνει λύση στα αδιέξοδα της απεξάρτησης

Η «Διαχείριση Ενδεχομένων» αναδεικνύεται ως η πιο αποτελεσματική, επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδος για την αντιμετώπιση του εθισμού στις διεγερτικές ουσίες, χρησιμοποιώντας τη δύναμη της άμεσης επιβράβευσης.

Ενώ για πολλές εξαρτήσεις υπάρχουν εγκεκριμένες φαρμακευτικές αγωγές, οι εξαρτήσεις από διεγερτικές ουσίες, όπως η κοκαΐνη και η μεθαμφεταμίνη, στερούνται επί του παρόντος φαρμακολογικών λύσεων. Σε αυτό το κενό, η ψυχολογική παρέμβαση Contingency Management (CM) ή Διαχείριση Ενδεχομένων, προσφέρει την πιο ισχυρή εναλλακτική, βασισμένη στις αρχές της συντελεστικής εξάρτησης.

Τι είναι το Contingency Management;

Το CM είναι μια συμπεριφορική παρέμβαση που παρέχει άμεσες και απτές επιβραβεύσεις στους ασθενείς όταν επιτυγχάνουν συγκεκριμένους θεραπευτικούς στόχους, με συνηθέστερο την αποχή από τη χρήση ουσιών, η οποία επιβεβαιώνεται μέσω τοξικολογικών εξετάσεων ούρων.

Πώς λειτουργεί στην πράξη:

• Σύστημα Κινήτρων: Οι ασθενείς λαμβάνουν επιβραβεύσεις, όπως δωροεπιταγές ή το δικαίωμα συμμετοχής σε κληρώσεις με έπαθλα, κάθε φορά που το τεστ ούρων είναι αρνητικό.
• Κλιμακούμενη Ενίσχυση: Η αξία της επιβράβευσης συχνά αυξάνεται με κάθε διαδοχικό αρνητικό τεστ, ενισχύοντας τη δέσμευση στην αποχή.
• Άμεση Ανταπόκριση: Η επιβράβευση παρέχεται αμέσως μετά την επιβεβαίωση της επιθυμητής συμπεριφοράς, «ανταγωνιζόμενη» την άμεση ευφορία που προσφέρει η χρήση της ουσίας.

Η Νευροβιολογική βάση

Η αποτελεσματικότητα του CM έγκειται στην ικανότητά του να «επαναπρογραμματίζει» το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Οι εξαρτησιογόνες ουσίες κατακλύζουν τον εγκέφαλο με ντοπαμίνη, καθιστώντας τις φυσικές ανταμοιβές λιγότερο ελκυστικές. Το CM εισάγει μια εναλλακτική πηγή ντοπαμίνης μέσω της επιβράβευσης, βοηθώντας τον εγκέφαλο να επανακτήσει την ευαισθησία του σε υγιή ερεθίσματα.

Προκλήσεις και εφαρμογή

Παρά τις δεκαετίες ερευνητικής τεκμηρίωσης που αποδεικνύουν την ανωτερότητά του έναντι άλλων μεθόδων για τα διεγερτικά, η ευρεία εφαρμογή του CM αντιμετωπίζει εμπόδια:

• Ηθικά Διλήμματα: Υπάρχει συχνά η λανθασμένη αντίληψη ότι «πληρώνουμε τους ανθρώπους για να μην κάνουν χρήση», κάτι που προσκρούει σε κοινωνικές προκαταλήψεις.
• Νομικοί Περιορισμοί: Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τους νόμους κατά της δωροδοκίας στην υγεία, γεγονός που περιορίζει το ύψος των κινήτρων.
• Κόστος: Η χρηματοδότηση των επιβραβεύσεων παραμένει μια πρακτική δυσκολία για πολλά κέντρα απεξάρτησης.

Η εφαρμογή της Διαχείρισης Ενδεχομένων (CM) επεκτείνεται πλέον σε νέα πεδία μέσω της τεχνολογίας. Στη Φλόριντα, ο ερευνητής Jesse Dallery διεξάγει μια ευρεία κλινική δοκιμή χρησιμοποιώντας smartphones για να βοηθήσει ασθενείς σε υποεξυπηρετούμενες κλινικές να διακόψουν το κάπνισμα. Η μελέτη συγκρίνει τη συνδυαστική χρήση CM και Θεραπείας Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT) με τις παραδοσιακές μεθόδους, αναζητώντας την πιο αποτελεσματική παρέμβαση.

Παράλληλα, έρευνες του Michael McDonell κατέδειξαν ότι η CM είναι εξίσου αποτελεσματική στη θεραπεία της διαταραχής χρήσης αλκοόλ όσο και στα διεγερτικά. Περαιτέρω μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η μέθοδος ενισχύει τη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή για τις διαταραχές χρήσης οπιοειδών και μειώνει τις συμπεριφορές υψηλού κινδύνου για τη μετάδοση του ιού HIV.

Το μέλλον της θεραπείας

Παρά τη σημαντική πρόοδο του τελευταίου έτους, απομένει πολλή δουλειά για την πλήρη ενσωμάτωση της CM στα συστήματα υγείας. Ωστόσο, η αξία της ως ισχυρό εργαλείο για την αντιμετώπιση της κρίσης των υπερβολικών δόσεων είναι αδιαμφισβήτητη.

Όπως επισημαίνει ο Thomas Freese σχετικά με τα πιλοτικά προγράμματα στην Καλιφόρνια, πρόκειται για μια παρέμβαση με εξαιρετικά θετικό αντίκτυπο και αποδοχή. Το στοίχημα πλέον για την επιστημονική κοινότητα είναι η σωστή εφαρμογή της και η εξεύρεση τρόπων προσέγγισης των πληθυσμών που πλήττονται περισσότερο από τις εξαρτήσεις.

Πηγή

Η ομάδα του PsychologyNow