Τί είναι στ’ αλήθεια το άγχος;

Η πίεση, οι απαιτήσεις και οι προσδοκίες δημιουργούν άγχος και μπορεί να σας κάνουν να αισθάνεστε πεσμένοι και παραλυμένοι από την αδράνεια, ενώ παράλληλα μπορεί να προκαλέσουν δυσκολία στον ύπνο και σωματικούς πόνους. Με απλά λόγια, το άγχος προκύπτει όταν έχουμε μεγαλύτερες απαιτήσεις και προσδοκίες από αυτές που μπορούμε να διαχειριστούμε.

Έχουμε μιλήσει για τον θυμό και την επιθετικότητα.

Άλλο πράγμα είναι ο θυμός και άλλο το άγχος. Μερικές φορές το ένα είναι συνέπεια του άλλου, αλλά όχι πάντα. Κάποιοι άνθρωποι θυμώνουν εξαιτίας του άγχους, άλλοι αγχώνονται εξαιτίας του θυμού. Όταν μιλάμε για άγχος, συχνά εννοούμε την αίσθηση ότι έχουμε πάρα πολλά να κάνουμε και λίγο χρόνο για να τα φέρουμε εις πέρας. Δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να κάνουμε τα πάντα στη δουλειά και στη συνέχεια να προλάβουμε να πάμε στο γυμναστήριο, να συναντηθούμε με τους φίλους μας, να δούμε την οικογένειά μας και να ασχοληθούμε με διάφορες ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Κι έπειτα, έχουμε τον έξω κόσμο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Θα έπρεπε να τρώμε καλύτερα, να πίνουμε λιγότερο και να γυμναζόμαστε περισσότερο. Θα έπρεπε να περνάμε περισσότερο χρόνο με τα παιδιά μας – ποιοτικό χρόνο. Αλλά πώς υποτίθεται ότι θα τα καταφέρουμε όλα αυτά;

Είναι σημαντικό να είμαστε ξεκάθαροι στο ότι το αίσθημα του άγχους που μας κάνει να πιεζόμαστε χρονικά συχνά οφείλεται σε άλλα πράγματα από το στρες. Αν αισθάνεστε πίεση και έχετε υψηλές προσδοκίες για το τι θα κάνετε και το πώς πρέπει να λειτουργείτε, μπορεί να είστε αγχωμένοι ακόμη κι αν έχετε άφθονο χρόνο.

Η πίεση, οι απαιτήσεις και οι προσδοκίες δημιουργούν άγχος και μπορεί να σας κάνουν να αισθάνεστε πεσμένοι και παραλυμένοι από την αδράνεια, ενώ παράλληλα μπορεί να προκαλέσουν δυσκολία στον ύπνο και σωματικούς πόνους. Με απλά λόγια, το άγχος προκύπτει όταν έχουμε μεγαλύτερες απαιτήσεις και προσδοκίες από αυτές που μπορούμε να διαχειριστούμε.

Οι διαφορετικοί άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά στο άγχος. Για φαντάσου!

Σοβαρά τώρα, ο καθένας αντιδρά διαφορετικά στο άγχος. Τα διαφορετικά άτομα βιώνουν το ίδιο γεγονός με διαφορετικούς τρόπους, και ένα άτομο μπορεί να βιώσει παρόμοια συμβάντα διαφορετικά σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Όσα έχετε περάσει στο παρελθόν και το πώς αισθάνεστε τη δεδομένη στιγμή επηρεάζουν το πώς ενεργείτε και αντιδράτε.

Αν είστε ξεκούραστοι και αισθάνεστε καλά, θα μπορούσατε να βιώσετε μια δύσκολη εβδομάδα στη δουλειά ως μια αναζωογονητική πρόκληση παρά τον φόρτο εργασίας. Αλλά αν είστε κουρασμένοι και νιώθετε άσχημα με τον εαυτό σας, μπορεί να νιώσετε την ίδια εβδομάδα σαν κάτι φρικτό και αποθαρρυντικό.

Πώς επηρεάζει το στιλ επικοινωνίας τα επίπεδα του άγχους σας; Βασικά, δεν δηλώνει τίποτα για το όριο του άγχους σας, δηλαδή πόσο άγχος μπορείτε να αντέξετε. Μπορεί όμως να δηλώσει κάτι για αυτά που σας αγχώνουν και τον πιθανότερο τρόπο αντίδρασης στο άγχος. Από αυτή τη σκοπιά, οι κινητήριες δυνάμεις μας μας επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό – είναι αυτές που μας παρακινούν να σηκωνόμαστε από το κρεβάτι κάθε πρωί, να τρέχουμε στη δουλειά και να δίνουμε τον καλύτερο εαυτό μας.

Είναι εύκολο να διαπιστώσουμε πώς μας κυριεύει το άγχος όταν αισθανόμαστε ότι καταναλώνουμε πολύ χρόνο σε λάθος πράγματα – καθήκοντα ή τομείς δραστηριότητας που δεν βρίσκουμε ικανοποιητικές.

Αν καταλάβετε ποιες είναι οι πιο σημαντικές κινητήριες δυνάμεις σας, πιθανότατα είστε σε θέση να αναγνωρίσετε τους δικούς σας παράγοντες άγχους και κατά προέκταση να τους αποφεύγετε όταν αυτό είναι εφικτό. Αν είστε εξοικειωμένοι με τα προφίλ συμπεριφοράς άλλων ανθρώπων, μπορείτε επίσης να αποφεύγετε τις χειρότερες παγίδες. Θα αποφύγετε πολύ άγχος αν ξέρετε πώς να αντιμετωπίζετε συγκεκριμένα άτομα.

Θα παραθέσω κάποια δεδομένα που μπορεί να σας φανούν χρήσιμα. Σκεφτείτε πού βρίσκεστε. Αντιληφθείτε ότι το άγχος είναι συχνά κλέφτης ενέργειας. Είναι γεγονός ότι αποδίδουμε καλύτερα από ποτέ όταν βιώνουμε έναν βαθμό αρμονίας.

Τι κάνει ένας κόκκινος όταν αγχώνεται και αισθάνεται πιεσμένος;

Εύκολο! Κατηγορεί όλους τους άλλους. Καθώς ο Κόκκινος συχνά περιβάλλεται από ηλίθιους, είναι εύκολο για αυτόν να ξεχωρίσει τους αποδιοπομπαίους τράγους. Και μπορεί εύκολα να το παρακάνει όταν θέλει να επιπλήξει κάποιον που τα έκανε θάλασσα. Τον νου σας! Αυτή είναι η συμβουλή μου, γιατί θα νιώσετε το κεντρί της οργής του. Τα Κόκκινα άτομα είναι πάντα πιο απαιτητικά από άλλα χρώματα. Περιμένουν πολλά από τον εαυτό τους και περιμένουν πολλά από σας. Επίσης, όταν βρίσκονται υπό συνθήκες στρες, είναι υπερβολικά απαιτητικοί και δυναμικοί – πολύ περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως.

Ο Κόκκινος θα αποκλείσει τους συναδέλφους του. Κλείνεται στον εαυτό του, αφοσιώνεται στη δουλειά που έχει να κάνει και εργάζεται ακόμη πιο σκληρά. Να θυμάστε ότι ο θυμός και η απογοήτευσή του καραδοκούν λίγο κάτω από την επιφάνεια, γι’ αυτό σας παρακαλώ να προσέχετε τι κάνετε όταν είναι παρών.

Τι κάνει ένας κίτρινος όταν αγχώνεται και αισθάνεται πιεσμένος;

Να είστε προετοιμασμένοι για το γεγονός ότι θα τραβήξει την προσοχή πάνω του ακόμη περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως.

Το Εγώ του του επιβάλλει να αναζητήσει περισσότερη προσοχή και επιβεβαίωση, αφού πρέπει να αντισταθμίσει τα αρνητικά συναισθήματα του άγχους. Αυτό σημαίνει ότι θα αναζητά ενεργά την προσοχή, κάτι που τον κάνει να νιώθει καλύτερα. Ο κίνδυνος είναι να αρχίσει να μιλάει πολύ και να μπει με το έτσι θέλω στο επίκεντρο στη διάρκεια μιας σύσκεψης, αλλά και στις σχέσεις.

Μπορεί να θεωρούσατε ότι κάτι τέτοιο δεν ήταν εφικτό, αλλά σε αυτή τη φάση ο Κίτρινος διατρέχει τον κίνδυνο να γίνει υπερβολικά και παράλογα αισιόδοξος. Δεν έχετε βιώσει πραγματική πρόκληση αν δεν έχετε προσπαθήσει να αντιμετωπίσετε έναν πραγματικά στρεσαρισμένο Κίτρινο. Θα επινοήσει τόσο τρελά και αλλόκοτα σχέδια, που ούτε ο ίδιος δεν θα μπορεί να τα πιστέψει. Εντούτοις, αυτό είναι απολύτως φυσικό γι’ αυτόν.

Τι κάνει ένας πράσινος όταν αγχώνεται και αισθάνεται πιεσμένος;

Γίνεται πολύ συγκρατημένος, σχεδόν ψυχρός. Η γλώσσα του σώματός του κλείνει και φανερώνει ακαμψία, κι αν είστε εσείς αυτός που ενεργοποίησε το άγχος του, δεν θα θέλει καμία σχέση μαζί σας. Μερικοί Πράσινοι εκδηλώνουν έντονη απάθεια. Γίνονται ψυχροί και άκαρδοι ακόμη και απέναντι σε ανθρώπους για τους οποίους υπό κανονικές συνθήκες νοιάζονται πολύ.

Επίσης, γίνονται πολύ διστακτικοί κι αναποφάσιστοι. Το άγχος προκαλεί στους Πράσινους ανασφάλεια και φόβο μπροστά στο ενδεχόμενο λάθους. Αυτό μπορεί να συμβεί και στη δουλειά και στο σπίτι. Αν ένα παιδί αρρωστήσει, ένας Πράσινος γίνεται παθητικός και μπαίνει στη θέση του παρατηρητή, επειδή φοβάται μήπως κάνει κάτι λάθος. Επίσης, θα εσωτερικεύσει την ενοχή για την κατάσταση και ίσως κλειστεί εντελώς στον εαυτό του. Στην εργασία μπορεί να είναι ελαφρώς διαφορετικά τα πράγματα. Εξαρτάται. Πολλοί Πράσινοι καταλήγουν στην ισχυρογνωμοσύνη και την ξεροκεφαλιά, προκαλώντας τους γύρω τους με την άρνησή τους να αλλάξουν το παραμικρό. Ακόμη και όταν βλέπουν ότι μια συγκεκριμένη τακτική δεν λειτουργεί καλά, μπορεί να αρνηθούν να δράσουν. Φαίνεται παράξενο ίσως, αλλά το χαρακτηριστικό Πράσινο πείσμα παίρνει το πάνω χέρι και τους αποτρέπει από το να κάνουν οτιδήποτε.

Τι κάνει ένας μπλε όταν αγχώνεται και αισθάνεται πιεσμένος;

Γίνεται υπερβολικά απαισιόδοξος. Ω ναι. Στην πραγματικότητα, γίνεται χειρότερος απ’ ό,τι συνήθως. Ξαφνικά όλα μαυρίζουν, και μπορεί ακόμη και να πέσει σε κατάθλιψη. Ο λήθαργος είναι μια συνήθης αντίδραση και τίποτα δεν του φαίνεται ενδιαφέρον πια. Μας περιμένει όλους ο όλεθρος και η καταστροφή. Επίσης, γίνεται ανυπόφορα σχολαστικός. Πολλοί άνθρωποι όταν αισθάνονται άγχος αυξάνουν τον ρυθμό τους για να το αντισταθμίσουν. Όχι ο Μπλε. Αυτός πατάει φρένο. Δεν είναι ώρα τώρα να κάνει λάθη. Οι γύρω του μπορούν να αναμένουν συνεχή κριτική. Ξαφνικά θα αρχίσει να επισημαίνει κάθε λαθάκι που παρατηρεί – και υπάρχουν αρκετά. Μπορεί επίσης να γίνει ανυπόφορος ξερόλας.

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο Ανάμεσα σε ηλίθιους (Αναθεωρημένη και συμπληρωμένη έκδοση) του Thomas Erikson που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα στο dioptra.gr και σε όλα τα συνεργαζόμενα βιβλιοπωλεία.