Πώς μοιάζει το άγχος στον εγκέφαλο; Μια πρωτοποριακή μέθοδος απεικονίζει επιτέλους τις νευρικές υπογραφές του αδιεξόδου, φέρνοντας την ελπίδα για πιο στοχευμένη διάγνωση και εξατομικευμένες θεραπείες.
Το άγχος είναι μια απόλυτα καθημερινή συνθήκη για εκατομμύρια ανθρώπους, αλλά μέχρι σήμερα παρέμενε κάτι το αόρατο—μια αίσθηση, όχι μια εικόνα. Μια πρωτοποριακή μελέτη, ωστόσο, έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα, καθώς οι επιστήμονες κατάφεραν να οπτικοποιήσουν το άγχος στον εγκέφαλο.
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ στο Ηνωμένο Βασίλειο ανέπτυξαν μια μέθοδο σάρωσης του εγκεφάλου που αποτυπώνει το άγχος σε πραγματικό χρόνο, με στόχο να βελτιώσει τον τρόπο που το κατανοούμε, το διαγιγνώσκουμε και το θεραπεύουμε.
Η «σύγκρουση αποφυγής-αποφυγής»: Όταν όλες οι επιλογές είναι κακές
Για να καταγράψουν την βιολογική πορεία του άγχους, οι επιστήμονες εστίασαν σε μια κατάσταση που ονομάζεται «σύγκρουση αποφυγής-αποφυγής» (avoid–avoid conflict). Αυτή είναι η κλασική κατάσταση αδιεξόδου όπου πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα σε δύο άσχημες επιλογές (π.χ., «να χάσω τη δουλειά μου ή να δουλέψω 15 ώρες την ημέρα»).
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό το σενάριο είναι πολύ πιο αντιπροσωπευτικό του ρεαλιστικού άγχους που βιώνουμε, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μελέτες που εστίαζαν σε σύγκρουση «προσέγγισης-αποφυγής» (να διαλέξεις κάτι καλό με κάτι λιγότερο καλό).
Είναι η πρώτη φορά που καταφέραμε να δούμε πώς εκδηλώνεται στον εγκέφαλο η πιο περίπλοκη διαδικασία λήψης αποφάσεων που σχετίζεται με το άγχος, εξηγεί ο νευροψυχολόγος Benjamin Stocker.
Το «αποτύπωμα» του άγχους στον εγκέφαλο
Στη μελέτη, 40 νέοι ενήλικες έπαιξαν ένα ειδικά σχεδιασμένο παιχνίδι τύπου βίντεο-γκέιμ, χρησιμοποιώντας ένα joystick για να αποφύγουν απειλητικά αντικείμενα στην οθόνη. Ορισμένες φορές η αποφυγή ήταν εύκολη (χαμηλή σύγκρουση), ενώ άλλες φορές τους έφερνε στη δύσκολη κατάσταση του αδιεξόδου (υψηλή σύγκρουση).
Ενώ έπαιζαν, οι ερευνητές κατέγραφαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα με EEG (ηλεκτροεγκεφαλογράφημα).
Κατά τη διάρκεια των συνθηκών αδιεξόδου («no-win»), οι εγκέφαλοι των συμμετεχόντων εμφάνισαν ένα συγκεκριμένο μοτίβο δραστηριότητας:
- Αύξηση στους θετικούς ρυθμούς (theta waves) στη δεξιά πλευρά του μετωπιαίου λοβού του εγκεφάλου.
- Άλλες περιοχές του εγκεφάλου «άναψαν» ανάλογα με το πόσο αγχωτική ήταν η κατάσταση.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτά τα μοτίβα αποτελούν, στην ουσία, την «υπογραφή» της σύγκρουσης που σχετίζεται με το άγχος.
Το κλειδί στη θεραπεία
Σήμερα, η διάγνωση και η θεραπεία του άγχους συχνά βασίζεται σε μακροχρόνιες δοκιμές φαρμάκων ή ψυχοθεραπειών. Με την κατανόηση αυτών των μοτίβων του εγκεφάλου, ανοίγονται νέες πόρτες για πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες προσεγγίσεις:
– Μη Φαρμακευτικές Λύσεις: Η γνώση του πώς ανταποκρίνεται ο εγκέφαλος μπορεί να οδηγήσει σε μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, όπως νευροανάδραση (neurofeedback) ή ψυχολογικές θεραπείες που στοχεύουν απευθείας στη «διόρθωση» αυτών των μοτίβων.
– Αντικειμενική Διάγνωση: Στο μέλλον, ένα μικρό EEG σε ένα ιατρείο ψυχικής υγείας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως βοηθητικό εργαλείο για να επικυρώσει τη διάγνωση ενός γιατρού, επιβεβαιώνοντας αν το άτομο έχει όντως το «αποτύπωμα» του άγχους στον εγκέφαλό του.
Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, ο στόχος είναι σαφής: Να φτάσουμε σε πιο εξατομικευμένες και ακριβείς προσεγγίσεις για την κατανόηση και διαχείριση του άγχους, καταλήγει ο Stocker.
Πηγή: www.newsweek.com
