Προγεστερόνη και διάθεση: Πώς οι ορμονικές διακυμάνσεις επηρεάζουν τον εγκέφαλο της γυναίκας

Γιατί αλλάζει η διάθεσή σου σε συγκεκριμένες φάσεις του κύκλου; Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης αποκαλύπτει ότι η προγεστερόνη «θολώνει» τα μοτίβα του εγκεφάλου στον συναισθηματικό έλεγχο, εξηγώντας βιολογικά γιατί η διαχείριση των συναισθημάτων γίνεται δυσκολότερη.

Η σχέση της προγεστερόνης με τις ψυχολογικές μεταπτώσεις κατά τον εμμηνορροϊκό κύκλο είναι γνωστή, ωστόσο νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης αποκαλύπτει το νευρολογικό της υπόβαθρο.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychological Medicine, τα υψηλά επίπεδα της συγκεκριμένης ορμόνης αποδυναμώνουν την ικανότητα του εγκεφάλου να διαχωρίζει τις συναισθηματικές καταστάσεις, δυσχεραίνοντας τον αυτοέλεγχο.

Τι έδειξε η απεικόνιση του εγκεφάλου

Στη μελέτη συμμετείχαν 116 γυναίκες με φυσικό κύκλο, οι οποίες υποβλήθηκαν σε λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) ενώ εκτελούσαν δοκιμασίες συναισθηματικής απόκρισης σε ουδέτερα και προκλητικά ερεθίσματα (όπως χαρούμενα και θυμωμένα πρόσωπα).

Η ανάλυση των δεδομένων μέσω μηχανικής μάθησης έδειξε ότι:

• «Θόλωμα» σημάτων: Όταν τα επίπεδα προγεστερόνης κορυφώνονταν, τα μοτίβα νευρωνικής δραστηριότητας στον πλάγιο μετωπιαίο πόλο, περιοχή κρίσιμη για τον έλεγχο των συναισθημάτων, έχαναν τη διακριτότητά τους.
• Δυσκολία διάκρισης: Ο εγκέφαλος δυσκολευόταν να ξεχωρίσει μια «εύκολη» από μια «απαιτητική» συναισθηματική κατάσταση, δυσκολεύοντας την παράκαμψη των αυτόματων παρορμήσεων.
• Αντίκτυπος στη διάθεση: Η απώλεια αυτής της νευρωνικής σαφήνειας συσχετίστηκε άμεσα με πεσμένη διάθεση, εξηγώντας περίπου το 7% των μεταβολών της μέσα στον μήνα.

Αντίθετα, οι ερευνητές δεν εντόπισαν αντίστοιχη επίδραση για τα οιστρογόνα (οιστραδιόλη), αν και επισημαίνουν ότι αυτό ίσως οφείλεται στους περιορισμούς μέτρησής τους στο σάλιο.

Απενοχοποίηση και εξατομικευμένη θεραπεία

Τα ευρήματα προσφέρουν μια απτή βιολογική εξήγηση για τις συναισθηματικές μεταβολές που βιώνουν πολλές γυναίκες, ιδίως όσες ταλαιπωρούνται από προεμμηνορροϊκή δυσφορική διαταραχή (PMDD).

Όπως επισημαίνουν ανεξάρτητοι νευροενδοκρινολόγοι, η κατανόηση ότι η πεσμένη διάθεση συνδέεται με μεταβολές στη χημεία του εγκεφάλου και όχι με προσωπική αδυναμία βοηθά στην απενοχοποίηση των γυναικών.

Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για εξατομικευμένες κλινικές παρεμβάσεις βασισμένες στην ευαισθησία των υποδοχέων προγεστερόνης κάθε οργανισμού.

Έρευνα: Endogenous progesterone blurs frontostriatal representations of emotion control in healthy young women, Psychological Medicine (2026). DOI: 10.1017/S0033291726105315

Επιμέλεια: PsychologyNow.gr