Πώς η σιωπή και ο θόρυβος επηρεάζουν την ψυχική μας υγεία; Ανακάλυψε πώς το ακουστικό περιβάλλον διαμορφώνει συναισθήματα, άγχος και ισορροπία.
Βρισκόμαστε καθημερινά σε ένα ωκεανό ήχων. Οι ήχοι της πόλης, οι φωνές, οι μηχανές, οι σειρήνες, η διαρκής φλυαρία της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, το κελάϊδισμα ενός πουλιού, ο ρυθμός της βροχής, η φωνή ενός φίλου, η μουσική, η σιωπή ή και η απουσία της, επενεργούν πάνω μας διαρκώς.
Μας κουράζουν ή μας ηρεμούν, μας κινητοποιούν ή μας αποσυντονίζουν, μας αγγίζουν ακόμη και χωρίς να το καταλάβουμε.
Το ηχητικό τοπίο μέσα στο οποίο ζούμε, χαράζει τις αντιδράσεις μας, τις αντοχές και τις επιλογές μας, συνειδητά ή ασυνείδητα. Η μουσική, οι φυσικοί ήχοι ή ακόμα και η φωνή των ανθρώπων γύρω μας, μπορούν να έχουν μια θεραπευτική ή καταστροφική επίδραση, ανάλογα με το πλαίσιο.
Το ακουστικό περιβάλλον αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα απλό φόντο πίσω από τις καθημερινές μας δραστηριότητες. Συνήθως δεν το υπολογίζουμε και το θεωρούμε δεδομένο, ακόμη και αόρατο. Όμως είναι ένας σημαντικός παράγοντας που διαμορφώνει καθοριστικά την εμπειρία μας.
Η σιωπή, ο θόρυβος και οι ποικίλοι ήχοι που μας περιβάλλουν, επηρεάζουν το πώς αισθανόμαστε, το πώς συνδεόμαστε με τους άλλους αλλά κυρίως το πώς νοηματοδοτούμε τον εαυτό μας. Μαθαίνοντας να ακούμε όχι μόνον με τα αυτιά μας αλλά και με την ψυχή μας μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που θεραπεύει, συνδέει και δυναμώνει.
Η επίδραση του ήχου δεν είναι μόνον βιολογική. Μπορεί να θεωρούμε ασήμαντη την επίδραση αυτή, αλλά στην ουσία το εσωτερικό μας σύστημα αντιδρά σε αυτούς τους ήχους αγγίζοντας τον ψυχικό μας πυρήνα, και την ψυχική μας ισορροπία.
Όλοι αυτοί οι ήχοι που μας προσεγγίζουν δεν είναι ουδέτεροι. Έχουν τις δικές τους μνήμες, τα δικά τους συναισθήματα και τραύματα αποτυπωμένα μέσα τους. Ένα παιδικό τραγούδι μπορεί να μας ξυπνήσει θλίψη ή χαρά, ανάλογα με τα συναισθήματα που κουβαλούμε.
Μέσα στο ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο, η σιωπή, μας δίνει χώρο για εσωτερική ανασκόπηση και συναισθηματική επεξεργασία. Μέσα στην σιωπή αναδύονται οι εσωτερικές φωνές, οι αντιφάσεις, τα ανείπωτα. Δημιουργείται η δυνατότητα αναστοχασμού και ο άνθρωπος μπορεί να συναντήσει τον εαυτό του χωρίς τον περισπασμό εξωτερικών θορύβων, σε ένα ασφαλές περιβάλλον, μέσα από την ποιότητα της σχέσης που καλλιεργείται.
Μαθαίνουμε έτσι να ακούμε τον εαυτό μας, να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα που κρύβαμε, να βλέπουμε σχέσεις και δυναμικές που δεν είχαμε προσέξει. Όλοι αυτοί οι ήχοι και οι ρυθμοί που επιλέγουμε, μας βοηθούν να ρυθμίσουμε τα συναισθήματα μας.
Στην ψυχοθεραπεία, χρησιμοποιούμε ήχους και μουσική για να διευκολύνουμε την συναισθηματική έκφραση ή και να ρυθμίσουμε το σώμα και τον νου, για να βοηθήσουμε ανθρώπους να συνδεθούν με τον ψυχικό τους κόσμο και τις κρυφές τους μνήμες.
Είναι δεδομένο ότι στην καθημερινή ζωή, μπορούμε να επιλέγουμε συνειδητά το ακουστικό μας περιβάλλον για να μειώσουμε το άγχος και να αυξήσουμε την ανθεκτικότητα απέναντι σε στρεσογόνους παράγοντες, να ενισχύσουμε την συγκέντρωση ή να βρούμε εσωτερική ηρεμία. Στην καθημερινή ζωή, όμως, η αλόγιστη έκθεση στον θόρυβο μπορεί να αυξήσει το άγχος, να μειώσει τη συγκέντρωση και να διαταράξει τον ύπνο.
Η μουσική και οι επιλεγμένοι ήχοι μπορούν να λειτουργήσουν ρυθμιστικά. Η σιωπή, μπορεί να λειτουργήσει όπως το “διάκενο” ανάμεσα στα μέλη μιας οικογένειας ή ομάδας. Ωστόσο δεν είναι πάντα παρηγορητική. Μπορεί να δημιουργήσει τον φόβο, γιατί φέρνει τον άνθρωπο, αντιμέτωπο με την ευθύνη των πράξεων του. Το ζήτημα δεν είναι ο ήχος καθαυτός αλλά η σχέση που δημιουργούμε μαζί του.
Η επιστήμη έχει δείξει ότι οι ήχοι επηρεάζουν τον άξονα στρες – ηρεμίας. Ένας συνεχής θόρυβος, όπως η κυκλοφορία στους δρόμους ή η έντονη μουσική σε λάθος πλαίσιο, ανεβάζει τους παλμούς, επιταχύνει την σιωπή, αυξάνει την κορτιζόλη και ενεργοποιεί το νευρικό μας σύστημα, προκαλώντας άγχος και δυσκολία συγκέντρωσης.
Η σωματική αντίδραση στον θόρυβο είναι σχεδόν άμεση. Ως στοιχείο του οικογενειακού ή κοινωνικού περιβάλλοντος, ο θόρυβος ασκεί πίεση στα μέλη του συστήματος ενώ αντίθετα, η σιωπή ή οι ευχάριστοι, μελετημένοι ήχοι, μειώνουν τον καρδιακό ρυθμό, χαλαρώνουν το σώμα και ενισχύουν τη δημιουργικότητα. Ψυχοθεραπευτικά, κινούμαστε με τρόπο που το περιβάλλον, επηρεάζει τον θεραπευόμενο και αντιστρόφως, ο θεραπευόμενος επηρεάζει το περιβάλλον του.
Στην καθημερινή πρακτική, για να βοηθηθούμε, μικρές ανάσες σιωπής μέσα στην μέρα, λίγα λεπτά με κλειστά μάτια, παρατηρώντας τους ήχους γύρω μας, μπορούν να καλλιεργήσουν την επίγνωση.
Μπορούμε επίσης να διαχειριστούμε τον θόρυβο αν απομονώσουμε τους ανεπιθύμητους ήχους, ακόμα και με την αλλαγή χώρου αλλά και να εισαγάγουμε ήχους που μπορούν να μας χαλαρώσουν και να επαναφέρουν την ισορροπία.
Η συνειδητή διαχείριση του ακουστικού μας περιβάλλοντος είναι ανάγκη, γιατί η σιωπή, ο ήχος, η μουσική, ακόμη και ο θόρυβος, είναι δύο όψεις της ίδια υπαρξιακής συνθήκης. Το ερώτημα είναι πώς επιλέγουμε να σταθούμε απέναντι στον ήχο, για να ανακαλύψουμε την σχέση και το νόημα.
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811