Πώς ο εγκέφαλος αναγνωρίζει το σώμα σας ως δικό σας; Ανακαλύψτε πώς τα εγκεφαλικά κύματα άλφα διαμορφώνουν την ταυτότητά μας και την αντίληψη του εαυτού.
Μια νέα μελέτη από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα (Karolinska Institutet), που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, αποκαλύπτει πώς τα ρυθμικά εγκεφαλικά κύματα, γνωστά ως ταλαντώσεις άλφα (alpha oscillations), μας βοηθούν να διακρίνουμε το δικό μας σώμα από τον εξωτερικό κόσμο. Τα ευρήματα προσφέρουν νέες γνώσεις για το πώς ο εγκέφαλος ενσωματώνει τα αισθητηριακά σήματα για να δημιουργήσει μια συνεκτική αίσθηση του σωματικού εαυτού.
Τι σας κάνει να νιώθετε ότι το χέρι σας είναι δικό σας; Μπορεί να φαίνεται προφανές, αλλά η ικανότητα του εγκεφάλου να διακρίνει τον εαυτό από τον μη-εαυτό είναι μια πολύπλοκη διαδικασία.
Χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό συμπεριφορικών πειραμάτων, καταγραφών εγκεφάλου (EEG), εγκεφαλικής διέγερσης και υπολογιστικής μοντελοποίησης με συνολικά 106 συμμετέχοντες, ερευνητές από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα διερεύνησαν πώς ο εγκέφαλος συνδυάζει οπτικά και απτικά σήματα για να δημιουργήσει την αίσθηση ότι ένα μέλος του σώματος ανήκει στον εαυτό, ένα φαινόμενο γνωστό ως αίσθηση ιδιοκτησίας του σώματος (sense of body ownership).
Τα πειράματά τους έδειξαν ότι η συχνότητα των κυμάτων άλφα στον βρεγματικό λοβό (parietal cortex), την περιοχή του εγκεφάλου που επεξεργάζεται τις αισθητηριακές πληροφορίες από το σώμα, καθορίζει με πόση ακρίβεια αντιλαμβανόμαστε το σώμα μας ως δικό μας.
Προσδιορίσαμε μια θεμελιώδη εγκεφαλική διαδικασία που διαμορφώνει τη συνεχή εμπειρία μας ως ενσώματα όντα, εξηγεί ο κύριος συγγραφέας Mariano D’Angelo. Τα ευρήματα μπορεί να προσφέρουν νέες γνώσεις σε ψυχιατρικές παθήσεις όπως η σχιζοφρένεια, όπου η αίσθηση του εαυτού διαταράσσεται.
Η ψευδαίσθηση του λαστιχένιου χεριού
Οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος στην «ψευδαίσθηση του λαστιχένιου χεριού» (rubber hand illusion), μια κλασική μέθοδο μελέτης της αίσθησης ιδιοκτησίας του σώματος. Όταν τα αγγίγματα σε ένα ορατό λαστιχένιο χέρι και στο κρυμμένο πραγματικό χέρι του συμμετέχοντος ήταν συγχρονισμένα, πολλοί ανέφεραν ότι ένιωθαν το λαστιχένιο χέρι ως μέρος του σώματός τους. Όταν όμως ο χρονισμός ήταν εκτός συντονισμού, η αίσθηση αυτή εξασθενούσε.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι άτομα με ταχύτερες συχνότητες άλφα ήταν πιο ευαίσθητα στις χρονικές διαφορές μεταξύ των οπτικών και των απτικών ερεθισμάτων. Αντιλαμβάνονταν μικρότερες χρονικές αποκλίσεις, σαν οι εγκέφαλοί τους να λειτουργούσαν σε υψηλότερη χρονική ανάλυση, με αποτέλεσμα μια πιο ακριβή αίσθηση ιδιοκτησίας του σώματος.
Αντίθετα, οι πιο αργές συχνότητες άλφα συνδέθηκαν με ένα ευρύτερο «παράθυρο χρονικής δέσμευσης» (temporal binding window), προκαλώντας τον εγκέφαλο να επεξεργάζεται περισσότερα ασύγχρονα σήματα σαν να συνέβησαν μαζί. Αυτή η μειωμένη χρονική ακρίβεια καθιστούσε δυσκολότερο τον διαχωρισμό των αισθήσεων που σχετίζονται με τον εαυτό από τις εξωτερικές, εξασθενώντας τη διάκριση μεταξύ σώματος και κόσμου.
Καλύτερα προσθετικά μέλη και εμπειρίες VR
Για να ελέγξουν αν η συχνότητα άλφα προκαλεί άμεσα αυτά τα αντιληπτικά αποτελέσματα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μη επεμβατική ηλεκτρική εγκεφαλική διέγερση για να επιταχύνουν ή να επιβραδύνουν ελαφρώς τα κύματα άλφα των συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η προσαρμογή της συχνότητας άλλαξε και την ακρίβεια με την οποία οι άνθρωποι βίωναν την ιδιοκτησία του σώματος.
Τα ευρήματά μας βοηθούν να εξηγήσουμε πώς ο εγκέφαλος λύνει την πρόκληση της ενσωμάτωσης σημάτων από το σώμα για να δημιουργήσει μια συνεκτική αίσθηση του εαυτού, λέει ο Henrik Ehrsson, καθηγητής Νευροεπιστήμης. Αυτό μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καλύτερων προσθετικών μελών και πιο ρεαλιστικών εμπειριών εικονικής πραγματικότητας (VR).
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 242811